Marketlerde 'hayalet künye' tuzağı! Raf etiketi var, bilgi yok! Fahiş fiyatı bu yöntemle gizliyorlar
Fahiş fiyat artışlarına karşı devreye alınan karekodlu şeffaflık sistemi, market raflarında beklenen etkiyi yaratamadı. Birçok zincir markette ya çalışmayan ya da eksik bilgi veren karekodlar, tüketicinin ürünün gerçek maliyetine ulaşmasını engelliyor. Özellikle ürün künyelerinde alış fiyatının “0 TL” olarak girilmesi ya da tamamen boş bırakılması, tepki çekti.
Türkiye genelinde fahiş fiyat artışlarına karşı denetimlerin yoğunlaştığı Nisan 2026 döneminde, market raflarında dikkat çeken yeni bir uygulama sorunu gündeme geldi. Bakanlığın şeffaflığı artırmak amacıyla devreye aldığı karekod sistemi, birçok markette ya teknik olarak çalışmıyor ya da eksik bilgilerle tüketiciyi yanıltıyor.
ÜRÜN KAREKODLARI ÇOĞU KEZ ÇALIŞMIYOR
Sebze ve meyve reyonlarında bulunması zorunlu olan ürün künyeleri, görünürde yasal şartları yerine getiriyor gibi dursa da işlevselliğini büyük ölçüde kaybetmiş durumda.
Vatandaşların akıllı telefonlarıyla okuttuğu karekodlar çoğu zaman hata veriyor ya da boş sayfalara yönlendiriyor. Bu da ürünün tarladan çıkış fiyatı, üretici bilgisi ve gerçek kâr oranı gibi kritik verilere ulaşılmasını engelliyor.
ALIŞ FİYATI GİZLENİYOR
Türkiye Gazetesi'nde yer alan habere göre, son dönemde tüketici şikâyetlerinin merkezinde, ürün künyelerinde yer alan “alış fiyatı” bilgisi bulunuyor. Normal şartlarda bir ürünün tarladan market rafına ulaşana kadar birçok maliyet kalemi bulunmasına rağmen, bazı zincir marketlerde bu bilginin ‘0,00’ olarak girildiği ya da tamamen boş bırakıldığı tespit ediliyor.
AKSAKLIK DEĞİL, BİLİNÇLİ BİR TERCİH
Uzmanlara göre bu durum teknik bir aksaklık değil, bilinçli bir tercih. Bu yöntemle marketlerin, düşük maliyetle temin edilen ürünleri yüksek fiyatlarla sattığı ve kimi zaman yüzde 400’lere varan kâr oranlarının gizlenmeye çalışıldığı ifade ediliyor. Böylece tüketicinin fiyat oluşumunu sorgulaması zorlaştırılıyor. Ayrıca verilerin eksik ya da sıfır girilmesi, dijital denetim sistemlerinin sağlıklı çalışmasını da sekteye uğratıyor.
VATANDAŞ DENETİMDE AKTİF ROL ALIYOR
Artan hayat pahalılığı ve dijital imkanların yaygınlaşmasıyla birlikte tüketiciler artık daha bilinçli hareket ediyor. Eskiden yalnızca etiket fiyatına bakan vatandaşlar, şimdi ürün künyelerini inceleyerek adeta denetim sürecinin bir parçası haline geliyor.
ŞİKAYET YAĞIYOR
Çalışmayan karekodlar, hatalı bilgiler ya da reyon etiketiyle uyuşmayan ürün detayları vatandaşlar tarafından fotoğraflanarak kayıt altına alınıyor. Bu veriler HKS Mobil uygulaması, Alo 175 Tüketici Danışma Hattı ve CİMER üzerinden yetkililere iletiliyor. Böylece marketler yoğun ihbarlarla karşı karşıya kalıyor.
Tüketici dernekleri ise çalışmayan karekodların basit bir teknik arıza olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor. Yapılan açıklamalarda, bu durumun tüketicinin bilgiye erişim hakkını engelleyen bir uygulama olduğu belirtilirken, vatandaşların bu tür eksiklikleri mutlaka şikâyet etmesi gerektiğinin altı çiziliyor.
