Masi Gitti, Sorun Kaldı: 2026'da Uygulanan Kural 2021'de Neden Uygulanmadı?

Pazar akşam saatleri Formula 1’i izliyorum. Silverstone yarışının son turları 3+1 şampiyonluğa sahip Max Verstappen kaza yapıyor ve çakıl havuzuna saplanıyor. 2021'in son yarışı Abu Dabi'de yaşananların bir benzeri başlıyor sanki. Yine son turlarda sarı bayraklar sallanıyor, güvenlik aracı piste giriyor ve prosedür işlemeye başlıyor. F1 araçları güvenlik aracının ardında sıralanıyor, Verstappen’in aracı kaldırılıp pist tekrardan güvenli bir hale getirilirken güvenlik ve kural gereği pist yavaşlatılıyor. Akıllara Hollandalı pilotun ilk şampiyonluğunun “verildiği” 2021 sezonu geliyor. İlk cümlede +1 olarak bahsettiğim o şampiyonluk.

Önce 2021 sezonunda neler yaşandığını hatırlayalım.

O sezon Mercedes adına yarışan İngiliz pilot Sir Lewis Hamilton ve Red Bull Racing adına yarışan Hollandalı pilot Max Verstappen son yarışa puan puana eşit geldi. Abu Dabi’de rakibinin önünde bitiren şampiyon olacaktı. Pistte ve ekran başında heyecan üst seviyedeydi. Hamilton yarışın büyük bölümünü rahat bir şekilde lider geçirdi. Şampiyonluğa turlar kala adeta yarışa hükmediyordu. Ancak 53’üncü turda o sezon Williams takımında yarışan Kanadalı pilot Nicholas Latifi aracının kontrolünü kaybedip bariyere çarptı. Bitime yaklaşık 5 tur kala güvenlik aracı piste girdi. Bilmeyenler için güvenlik aracı arkasında pit stop yapmak tüm pilotlar için avantajlı bir durum. Mercedes pist pozisyonunu korumak için Hamilton'ı eski lastikler ile pistte tuttu. Red Bull Racing ise, Verstappen'i pite alıp yumuşak lastiğe geçirdi.

Güvenlik aracı pistten çıkmadan önce kural gereği tur yemiş araçların tamamının güvenlik aracını geçip turlarını geri alması ve konvoyu yakalaması gerekiyor. Hamilton ile Verstappen arasında beş tur yemiş araç vardı; McLaren adına yarışan İngiliz pilot Lando Norris, Alpine adına yarışan tecrübeli İspanyol pilot Fernando Alonso, Alpine’nin bir diğer pilotu Fransız Esteban Ocon, Ferrari’nin Monacolu pilotu Charles Leclerc, Aston Martin adına yarışan tecrübeli Alman pilot Sebastian Vettel.

O dönem yani 2019-2021 yılları arasında Formula 1 yarış direktörü Michael Masi'nin iki ihlali yarışa damga vuracaktı.

Resmî karar daha açıklanmamışken herkes unlap kuralı neticesinde "tur yemiş araçların turlarını geri alacak ve konvoyu yakalayacak zamanı yok yarış büyük olasılıkla güvenlik aracı arkasında bitecek” düşüncesindeydi. Bu durumda Sir Lewis Hamilton 8’inci şampiyonluğunu kutlayacaktı.

Ancak Masi herkesi ters köşede bırakarak kuralı kısmen uyguladı. Sadece aradaki beş aracın geçmesine izin verdi. Kuralın "tüm tur yemiş araçlar" demesine rağmen. Yani Verstappen'in arkasındakiler O dönemde McLaren adına yarışan Avustralyalı pilot Daniel Ricciardo, Aston Martin adına yarışan Lance Stroll, Haas adına yarışan Mick Schumacher yerinde kalacaktı. Ancak bu sadece yapılan kural ihlalinin ilkiydi: seçici uygulama.

Öte yandan kural kitabına göre güvenlik aracı, geçiş izni verildikten sonraki turu da tamamlayıp pistten öyle çıkmalıydı; o ekstra tur, turunu geri alan araçların konvoyun sonuna dizilebilmesi içindi. Masi o turu beklemedi; geçiş izninin hemen ardından yarışı yeniden başlattı. Bekleseydi yarış güvenlik aracı arkasında bitecekti — yani Silverstone'da yaşananın ta kendisi. Bu da yarıştaki ikinci kural ihlaliydi: zamansız başlangıç.

Hatta Mercedes takım patronu Toto Wolff ikonikleşen telsiz mesajında "Hayır, Michael, hayır, bu doğru değil!" diye isyan ediyordu. Masi'nin cevabı "Buna motor yarışı derler” olmuştu. Bu cevap, şov-kural ikileminin itirafı gibiydi.

2021'de atlanan kurallar 2026'da harfiyen uygulandı.

Son turda, taze yumuşak lastikli Verstappen ilk sektör sonundaki U virajda (5. viraj) Hamilton'ı geçti, düzlüklerde pozisyonu korudu. O sezonki 10. galibiyetiyle 2021 Dünya Şampiyonu oldu. Yazının başında "+1" diyerekten bahsettiğim şampiyonluk.

Geçtiğimiz Pazar günü Silverstone’da koşulan yarışın sonlarına dönelim şimdi.

Verstappen 48’inci turdaki kazası sonucu çakıla gömüldü. Hollandalı pilot bariyere çarpmamasına rağmen aracını çakıldan kurtaramadı ve son 5 tura girilirken yarışa veda etti. Bu kaza güvenlik aracını piste davet etti. Red Bull aracını kaldırma çalışmaları başladı. Verstappen'in aracı pistten alındıktan sonra güvenlik aracının pite dönmesi beklendi. Hatta zaman ekranlarına ve televizyon grafiğine güvenlik aracının o tur pite gireceğine dair mesaj yansıdı. Fakat beklenen olmadı. Tur yemiş araçlara geçiş izni verilmişti; kural, bu izinden sonra bir turun daha güvenlik aracı arkasında dönülmesini şart koşuyordu. O tur, 52 turluk yarışın son turuydu. Üstelik ekrana yansıyan o umut dolu mesajın FIA tarafından sonradan yazılım hatası olduğu açıklandı. Tribünler yarışın bittiğini öğrendiğinde FIA’yı ve kararı yuhalayarak protesto etti.

Böylece yarış güvenlik aracının arkasında sonlanmış oldu. Damalı bayrağı ilk geçen isim Leclerc olurken son pit stopa girmeyen ve Hamilton’ı az farkla geçen Russell 2., Hamilton 3. sırada yer aldı. Her şey kurallara uygundu ama kafalardaki tek bir soru kaldı bu kural neden 2021’de uygulanmadı.

Bu sorunun cevabı 2022 Şubat'ında saklı. Abu Dabi gecesinin ardından Mercedes iki protesto verdi, ikisi de reddedildi. Ama FIA incelemesinin sonunda olayı "insan hatası" olarak tanımladı ve Masi görevden alındı. Yarış direktörlüğü koltuğu o günden beri değişen isimlerle dönüyor; değişmeyen tek şey, o koltukta oturan herkesin ensesinde Abu Dabi'nin hayaletinin dolaşması.

Silverstone'da yaşanan da tam olarak buydu. 2021'de bir yarış direktörü yarışı şov gördüğünden dolayı kuralı esnetti ve görevinden oldu. O günden sonra FIA sarkacı öbür uca savurdu: artık kimse inisiyatif almıyor, kural ne diyorsa harfi harfine o yapılıyor. Silverstone, Abu Dabi'nin zıddı değil; doğrudan sonucu.

İşin ironisi de burada. 2021'de kural çiğnendi, kazanan Verstappen oldu. 2026'da kurala harfiyen uyuldu ve bıu sefer kazanın sahibi yine Verstappen'di. Aynı kural, iki zıt uygulama — ve iki seferde de tribünlerden yükselen protesto sesleri..

Çünkü asıl soru güvenlik aracı değil. Asıl soru şu: Formula 1 bir kural sporu mu, yoksa bir şov mu? FIA bu soruya beş yıldır cevap veremiyor. Kuralı esnetince skandal çıkıyor, kurala sarılınca yarış ölüyor. İki uçta da kaybeden aynı: ekran başındaki ve tribündeki seyirci.

Masi gitti. Gitti ama sorun olduğu yerde duruyor.