O emeklilere kötü haber! Çift maaş devri bitti

Emekli vatandaşlarımızın hepsini değil ancak bazılarını ilgilendiren flaş bir gelişme meydana geldi. 

Bazı emekli vatandaşlarımız için SGK'dan kötü haber verildi. Artık çift maaş alamayacaklar. 

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile vatandaşlar arasında yargıya taşınan “çift maaş” tartışması, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun verdiği emsal kararla netlik kazandı. 

Milyonlarca kadının merakla beklediği kararda, “babam eski kanun döneminde öldü, hakkım baki kalır” tezi geçerliliğini yitirdi.  

Olay, SSK (4/a) emeklisi eşi vefat eden bir kadının, Bağ-Kur (4/b) emeklisi olan ve 2008 öncesi ölen babasından da aylık talep etmesiyle başladı. 

Yerel mahkeme davayı reddederken, İstinaf mahkemesi “baba 2008 öncesi öldüğü için eski kanun uygulanmalı” diyerek çift maaşın önünü açmıştı.

Ancak son sözü söyleyen Yargıtay, bu kararı bozdu.   

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kararında şu üç ana unsura dikkat çekti:

Kritik Tarih: Hak sahibine (kadına) dair şartlar, “hak sahipliği sıfatının kazanıldığı” tarihteki kanuna göre belirlenir.  

Hakkı Doğuran Olay: Kadın babası öldüğünde evli olduğu için o an bir hak doğmamıştır. Hak, eşi vefat edip “dul kaldığında” doğar.

5510 Sayılı Yasa Engeli: Eşin vefatı 1 Ekim 2008’den sonra gerçekleştiği için mevcut modern mevzuat geçerlidir. Bu mevzuat ise çift maaşa izin vermez; sadece yüksek olan maaşın tercih edilmesine imkan tanır.  

SGK uzmanı İsa Karakaş, bu kararın büyük bir yanılgıyı düzelttiğini belirtti. Karara göre, babanın vefat tarihi ne kadar eski olursa olsun, eğer kadın 2008 sonrası dul kalmışsa, çift maaş alma hakkı yeni yasaya takılıyor. 

Bu durumda hak sahibi, eşinin maaşı mı yoksa babasının maaşı mı daha yüksekse onu seçmek zorunda kalacak.  

Bu emsal karar sonrası, 2008’den sonra eşini kaybeden kadınlar için SGK’nın uyguladığı “tek maaş” prosedürü yargı tarafından da tescillenmiş oldu. 

BAZI EMEKLİLER NEDEN DAHA DÜŞÜK MAAŞ ALIYOR? 

Peki dul ya da babasından kalan aylıkları alan vatandaşlar neden daha düşük para alıyor?

Hisse Sistemi: Emekli maaşı vefat eden kişi için %100 iken, hak sahiplerine geçerken bu oran "hisselere" bölünür. Tek başına kalan bir eş genellikle maaşın tamamını değil, en fazla %75'ini alır.

Çocukların Varlığı: Eğer vefat eden kişinin çocukları da yetim aylığı alıyorsa, eşin payı %75'ten %50'ye düşer. Çocukların her birine ise genellikle %25 pay verilir.

Çalışma Durumu: Dul eş eğer sigortalı bir işte çalışıyorsa veya kendi emekli maaşı varsa, vefat eden eşinden alacağı pay yasalar gereği %50'ye düşebilir. 

Yetim Aylığı Sınırı: Erkek çocuklar 18 yaşına (öğrenciyse 25) kadar aylık alabilirken, kız çocuklar evlenene veya işe girene kadar alabilir. Bu kişilerin varlığı toplam pastayı böler.

Alt Sınır Aylığı Uygulaması: Devletin belirlediği "En Düşük Emekli Maaşı" (Örn: 12.500 TL), kök maaşı düşük olan emekliyi korur. Ancak dul ve yetimler bu rakamı değil, bu rakamın kendi hisselerine düşen oranını alırlar.  

Dosya Üst Sınırı: Bir dosyadan (vefat eden kişiden) ödenecek toplam aylık miktarı, o kişinin hak ettiği emekli maaşının %100'ünü geçemez.

Kök Maaş Sorunu: Vefat eden sigortalının gerçek (kök) maaşı çok düşükse, üzerine yapılan zamlar bu düşük rakam üzerinden hesaplandığı için ele geçen para da düşük kalır.

Güncelleme Katsayıları: Ölüm tarihindeki güncelleme katsayıları ve aylık bağlanma oranları ($ABO$), sigortalının hayatta olduğu dönemdeki avantajları tam olarak yansıtmayabilir. 

Ek Ödemelerin Paylaşımı: Maaşlara eklenen %4-5 oranındaki ek ödemeler de toplam tutar üzerinden değil, kişinin kendi hissesi üzerinden hesaplanır.