Türkiye'de 245 bin kişiye kötü haber! Emeklilik primleri resmen kesilecek

Sigortalı olarak çalışan vatandaşlarımızın bilmesi gereken çok önemli detaylar var. 

Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) kayıt dışı istihdam ve sahtecilikle mücadele konusunda yürüttüğü çalışmalar biliniyor. 

Son olarak SGK Başuzmanı İsa Karakaş, sahte emeklilik ile ilgili dikkat çeken açıklamalarda bulundu.  

Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında Karakaş, "'Gerçek ve fiilî olarak çalışmadan SSK’lı olarak emekli olurum' hayali kuran binlerce kişi, bugün hem maaşından oluyor hem de ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalıyor" ifadelerini kullandı. 

Veri ambarındaki milyonlarca veriyi yapay zekâ ve algoritmalarda işleyen Kurumun, fiilen çalışmadığı hâlde kâğıt üzerinde sigortalı gösterilenleri tek tek ayıkladığını vurgulayan Karakaş, 'Sahte sigortalılık' ve 'sahte/naylon iş yerleri' ile yürütülen mücadeleyi düzenli olarak aktardığını belirterek kesinleşen son verilerin, durumun vahametini ve denetimin gücünü gözler önüne serdiğini kaydetti. 

Karakaş "Unutulmamalıdır ki; SGK, özel sigorta değildir. Yasal şartlar geçekleşmeden prim ve belgeler verilmiş olsa bile 4/1-a (SSK) sigortalılığı mümkün değildir. 

Keza SGK mevzuatı uyarınca sigortalılık bir "hak" olduğu kadar, bir işverene bağımlı, ücret karşılığı ve fiilen gerçek çalışma şartlarına bağlıdır.   

Bu şartların biri bile eksikse, o sigortalılık SGK nezdinde yok hükmündedir" uyarısını yaptı.  

SGK'nın 2016'dan beri yürüttüğü 'Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi' ile hata payını neredeyse sıfıra kadar indirdiğini vurgulayan Karakaş, sistemin nasıl işlediğini de anlattı. Karakaş şu ifadeleri kullandı: 

"Devasa Veri Taraması: 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri büyüteç altına alındı.

Akıllı Algoritmalar: 100’e yakın parametre (prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı, iş kolu uyumu vb.) kullanılarak "sahte olma ihtimali yüksek" iş yerleri anlık olarak listeleniyor.

Hızlı Müdahale: Eskiden bin günden fazla süren tespit süreleri, dijital takip sayesinde 360 günün altına çekildi. Bu sayede hem vatandaşın daha fazla mağdur olması engelleniyor hem de kamu zararı büyümeden önleniyor."   

Projenin 2025'e kadar uzanan 16 farklı uygulama evresinde çarpıcı sonuçlara ulaşıldığını belirten Karakaş, özellikle 15. ve 16. faz çalışmalarında, denetlenen iş yerlerinin büyük bir kısmının tamamen sahte olduğunun tescillendiğini aktardı. Karakaş bununla ilgili şu ifadeleri kullandı: 

"15. Faz Sonuçları: 128 sahte iş yerinde 18.191 sahte sigortalı bulundu; 487,5 milyon TL'lik borç tespit edildi. 

Faz Sonuçları: 195 sahte iş yerinde 20.578 sahte sigortalı ortaya çıkarıldı; 1,27 milyar TL'lik kamu zararı hesaplandı.

Genel Toplam: Bugün itibarıyla tam 3.273 sahte iş yeri üzerinden bildirim yapılan 245.740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edilmiş durumda" 

Sahte sigorta yaptırmanın faturasının yalnızca sigortanın silinmesiyle bitmediğini vurgulayan Karakaş, sürecin nasıl işlediğini şu ifadelerle aktardı:

"Kodlama: Şüpheli iş yerlerine "1" veya "T" kodları konularak hizmet bildirimleri durduruluyor.  

İADE ETMEK ZORUNDA KALIYORLAR

Maaş İadesi: Eğer kişi sahte hizmetlerle emekli olmuşsa, bağlanan maaşlar kesiliyor ve bugüne kadar ödenen tüm tutarlar gecikme zammı ve faiziyle geri isteniyor.

Sağlık Giderleri: Kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının o dönemde yaptığı tüm hastane ve ilaç masrafları kişiden tahsil ediliyor.

Adli Süreç: Hem sahte sigortalılar hem de bu tezgâhı kuranlar hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunuluyor"  

"Sahte SSK, emeklilik değil, gerçek felaket getirir" diyen Karakaş, SGK emekliliğinin yasaya dayalı olduğunu, yasal şartlara uymadan birilerine para vererek ya da bir tanıdığın yanında 'hatır için' çalışıyor görünmenin yalnızca kağıt üzerinde bir güvence gibi görünse de neticesinin hüsran olduğunu söyleyip, 

"SGK’nın gelişmiş denetim ağı, eninde sonunda bu sahteciliği yakalar. Geleceğinizi ipotek altına almayın; gerçek ve fiilî çalışmaya dayanmayan hiçbir sigorta priminin size huzurlu bir emeklilik sağlamayacağını unutmayın" uyarısında bulundu.  

Aynı Adreste Çok Sayıda Sigortalı: Küçük bir ofis veya dükkan adresinde, fiziken barınması imkansız sayıda (örneğin 20 metrekarede 50 kişi) sigortalı görünmesi ilk kırmızı bayraktır.

Sektörle Uyumsuz Çalışan Profili: Bir inşaat firmasında sürekli masa başı çalışanların veya yaşlı/emeklilik yaşındaki kişilerin "beden işçisi" olarak gösterilmesi inceleme başlatır.  

Maaş Ödemelerinin Yapılmaması: Sigortalı görünen kişilere banka üzerinden maaş ödemesi yapılmaması veya yatan paranın hemen ATM’den işveren tarafından geri çekilmesi.

Vergi Levhası ve Hasılat Kontrolü: Şirketin hiçbir ticari faaliyeti, faturası veya geliri yokken sadece sigorta primi ödüyor olması "paravan şirket" şüphesini doğurur.  

Geriye Dönük Toplu Prim Ödemeleri: Emekliliğe az kala, bir anda yüksekten ve geriye dönük primlerin yatırılması sistemde alarm verir. 

Fiili Çalışma Kontrolü: SGK denetmenlerinin habersiz ziyaretlerinde, sigortalı görünen kişinin iş yerinde bulunmaması ve diğer çalışanların o kişiyi tanımaması.

Ekipman ve Alan Yetersizliği: Örneğin 10 tane şoför görünen bir işletmenin üzerine kayıtlı hiç araç olmaması.  

Komşu Esnaf Bilgisi: Denetmenler çevredeki esnafa "Burada şu isimli birini görüyor musunuz?" diye sorarak kişinin gerçekten orada çalışıp çalışmadığını teyit eder.

İş Yeri Kayıtları: Puantaj cetvelleri, maaş bordroları ve imza sirkülerinde kişinin imzasının bulunmaması.  

Akrabalık Bağları: İşveren ile sigortalı arasındaki birinci derece akrabalık bağları (eş, çocuk, anne-baba) mercek altındadır; gerçekten çalışıp çalışmadıkları daha sıkı denetlenir.

Engelli ve Ağır İş Göremezlik Durumu: Fiziksel olarak ağır bir işte çalışması mümkün olmayan engelli bir bireyin o işte sigortalı gösterilmesi.  

Başka Şehirde İkamet: Kişinin ikamet adresinin İstanbul'da, sigortalı olduğu iş yerinin ise Hakkari'de olması (ve işin uzaktan çalışmaya uygun olmaması).

Yurt Dışı Giriş-Çıkış Kayıtları: Kişi yurt dışındayken Türkiye'deki bir iş yerinde çalışıyor gibi sigorta primi yatırılması (En kolay tespit edilen yöntemlerden biridir).