85 milyon bilmeli! 2 maaş uygulamasında flaş uyarı

Türkiye'de 85 milyon vatandaşımızın yakından bilmesi gereken çok önemli bir haber geldi. 

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı, hem eşinden dul aylığı hem de babasından yetim aylığı almak isteyen binlerce hak sahibini yakından ilgilendiriyor. 

Hukuk dünyasında uzun süredir tartışma konusu olan “çift maaş” talebi, Yargıtay’ın verdiği emsal niteliğindeki kararla netlik kazandı. 

TARTIŞMALAR SONA ERDİ 

Eşinin vefatı sonrası babasından da maaş bağlatmak isteyen bir vatandaşın SGK’ya yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine başlayan yargı süreci, en üst hukuki mercii olan Genel Kurul’da son buldu.

Karar, hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihteki kanun hükümlerinin esas alınması gerektiğini vurgulayarak, 1 Ekim 2008 sonrası değişen mevzuatın önceliğini tescilledi. 

"BELİRLİ ŞARTLAR ALTINDA SONA ERDİ" 

SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş’ın da değerlendirdiği bu karar, “eskiden gelen hakların bakiliği” tezini belirli şartlar altında sona erdirdi.  

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kararında “hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarih” kavramına dikkat çekti. 

Mahkemeye göre, bir kişinin yetim aylığı alabilmesi için gerekli olan “dul kalma” şartı ne zaman gerçekleşmişse, o tarihte yürürlükte olan kanun hükümleri uygulanır. 

Davaya konu olan olayda, babası eski kanun döneminde vefat etse de, kadının dul kalarak yetim aylığına hak kazandığı tarih 1 Ekim 2008 sonrasına denk geldiği için 5510 sayılı yeni kanun hükümleri esas alındı.  

2. MAAŞA YASAK GELDİ 

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe girerek eski sistemdeki pek çok avantajlı “çift maaş” durumunu sınırlandırdı. 

Eski Sistem: Farklı kurumlardan (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) gelen aylıkların birleştirilmesine daha esnek imkan tanıyordu. 

Yeni Sistem: Kişiye hem eşinden hem de anne/babasından aylık hakkı doğması durumunda, kural olarak sadece yüksek olan aylığın tercih edilmesine izin vermektedir. 

V SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş’ın analizine göre, babanın vefat tarihi eski de olsa, asıl belirleyici olan “ikinci maaş için gerekli şartların oluştuğu” andır.  

Eğer bir kadın, eşi 2008’den sonra vefat ettiği için dul kalmışsa, artık babasından alacağı yetim aylığı için 2008 sonrasındaki katı kurallara tabi olur.

Bu durum, “babam eskiden ölmüştü, hakkım saklıdır” düşüncesinin hukuken her zaman karşılık bulmadığını kanıtlamaktadır.  

DEVLET TARAFINDAN VATANDAŞLARA SAĞLANAN DESTEKLER NELER?

Peki vatandaşlar "dul maaşı" gibi başka hangi maaşları devletten alabiliyor?

Yetim Maaşı: Anne veya babasını kaybeden erkek çocuklara (öğrenim durumuna göre 25 yaşına kadar), kız çocuklarına ise (evlenene kadar) bağlanan aylıktır.

Ölüm Yardımı (Cenaze Ödeneği): SGK’lı çalışan veya emekli kişinin vefatı halinde, ailesine defin masrafları için yapılan tek seferlik ödemedir.

Vefat Eden Eşi Sosyal Güvencesiz Olan Kadınlara Yönelik Yardım: Eşi vefat etmiş, muhtaç durumdaki kadınlara (sosyal güvencesi olmaması şartıyla) iki ayda bir yapılan nakdi yardımdır.   

Anne/Baba Maaşı: Çocuğu vefat eden ve muhtaç durumda olan anne veya babaya, belirli şartlar dahlinde bağlanan maaştır. 

Şartlı Eğitim Yardımı: Ekonomik güçlük yaşayan ailelerin çocuklarının okula devam etmesi şartıyla yapılan nakdi destektir.

Şartlı Sağlık Yardımı: 0-6 yaş arası çocukların düzenli sağlık kontrollerine götürülmesi şartıyla anneye yapılan ödemedir.  

Çoklu Doğum Yardımı: İkiz, üçüz gibi çoklu doğum yapan muhtaç ailelere, çocuk başına 2 yıl boyunca yapılan aylık ödemedir.
D

oğum Yardımı: Canlı doğan her çocuk için (birinci, ikinci ve üçüncü çocuk için artan oranlarda) anneye yapılan tek seferlik "hoş geldin" ödemesidir.  

SED (Sosyal ve Ekonomik Destek): Çocuklarının temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve bakamayan ailelere, çocukların aile yanında kalabilmesi için verilen süreli nakdi yardımdır. 

65 Yaş Aylığı (Yaşlılık Maaşı): Herhangi bir sosyal güvencesi olmayan ve muhtaçlığı tescillenen 65 yaş üstü vatandaşlara bağlanan aylıktır.

Engelli Aylığı: %40 ve üzeri engeli olan, geliri düşük vatandaşlara engel oranına göre verilen maaştır.