Türkiye'de ve dünyada asgari ücret adı verilen ve bir çalışana verilebilecek en düşük ücret anlamına gelen "asgari" ile ilgili flaş bir gelişme var.
Ülkemizde 2026 yılında uygulanacak asgari ücret rakamının 28 bin 75 TL olduğu resmi kaynaklar tarafından açıklanmıştı.
Şimdi ise asgari ücretli vatandaşlarımız dahil olmak üzere milyonlarca vatandaşımızı yakından ilgilendiren flaş bir kesinti haberi var.
Ocak ayının ilk günlerinde Resmi Gazete'de yayımlanan karar ile Bireysel Emeklilik Sistemi'ndeki (BES) devlet katkı payı yüzde 30'dan yüzde 20'ye düşürüldü.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) öncesi hazırlık olarak yorumlanan bu değişikliğin ardından, bu yıl itibarıyla hayata geçirilmesi planlanan TES sisteminin son detayları belli oldu.
Sabah'ta yer alan habere göre, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) tamamen bağımsız yürütülecek sisteme katılımlar zorunlu olacak.
Her ay çalışanların maaşlarından yüzde 3 oranında kesintinin yapılacağı sistemde alt ve üst sınır bulunmayacak.
Aylık net geliri 28 bin 75 TL olan vatandaşlar da zorunlu katılım modeline dahil edilecek.
Taslak çalışmaya göre çalışandan alınacak yüzde 3 kesintiye ek olarak işveren de aynı oranda katkı sağlayacak ve toplam tutara yüzde 30 oranında devlet katkısı eklenecek.
BES'ten farklı olarak katılımcılar, istedikleri zaman sistemde biriken paralarını çekme hakkına sahip olmayacak.
Yalnızca hamilelik, askerlik ya da sağlık sorunları gibi özel durumlarda çalışanlara birikimlerinin bir kısmını çekebilme imkanı tanınacak.
Sistemin, uzun süre aynı işyerinde çalışanları daha avantajlı kılacak şekilde kurgulanması seçeneği de değerlendiriliyor.
Buna karşın iş değiştiren çalışanların birikimleri de sistem tarafından güvence altına alınacak.
BES'te birikimler toplu ödeme ya da emekli maaşı şeklinde alınabilirken, TES'te SGK'dan alınan emekli aylığına ek olarak tamamlayıcı bir maaş ödenmesi öngörülüyor.
TES'te birikimlere erişim SGK emeklilik yaşına bağlanacak ve bu yaşlar sigorta başlangıç tarihine göre kadınlarda 58– 65, erkeklerde ise 60–65 arasında kademeli olarak uygulanacak.
İkinci Emeklilik Maaşı: Temel amaç, SGK emekli maaşının yanına ikinci bir gelir ekleyerek yaşam standardını korumaktır.
Karma Model: BES'ten (Bireysel Emeklilik Sistemi) farklı olarak, sadece çalışanın değil, işverenin de katkı sunduğu bir yapıdır.
Üçlü Katılım: Çalışan, işveren ve devletin düzenli katkılarıyla fon birikir.
Zorunlu Katılım: Belirli kriterleri (yaş, çalışma süresi) karşılayan tüm çalışanlar için zorunlu bir yapı olarak kurgulanmıştır.
Fonlu Sistem: Ödenen primler bir havuzda toplanmaz; her çalışanın kendi adına açılmış bireysel hesabında birikir.
Kıdem Tazminatı İlişkisi: Mevcut kıdem tazminatı sisteminin bir kısmının bu fona entegre edilmesi planlanmaktadır.
Sürdürülebilirlik: Sosyal güvenlik sisteminin üzerindeki aktüeryal yükü azaltmayı hedefler.
İşveren Katkısı: İşveren, her ay çalışanın brüt maaşının belirli bir yüzdesi oranında fona ödeme yapar.
İşveren Katkısı: İşveren, her ay çalışanın brüt maaşının belirli bir yüzdesi oranında fona ödeme yapar.
Çalışan Katkısı: Çalışanın maaşından otomatik olarak kesinti yapılır (genellikle %3 civarı).
Devlet Katkısı: Devlet, biriken tutara belirli bir oranda (BES'teki gibi %30 veya benzeri) teşvik ekler.
Brüt Maaş Esası: Tüm hesaplamalar çalışanın net maaşı değil, SGK matrahına esas brüt maaşı üzerinden yapılır.
Ek Katkı Payı: Çalışan, zorunlu kesintinin dışında kendi isteğiyle daha yüksek prim ödeyebilir.
Ödeme Tatili: Belirli mücbir sebepler dışında ödemelere ara verilmesi sistemin mantığına aykırıdır; süreklilik esastır.
Profesyonel Yönetim: Biriken paralar SPK lisanslı portföy yönetim şirketleri tarafından yönetilir.
Risk Tercihi: Çalışan, fonunun agresif (hisse senedi ağırlıklı) veya muhafazakâr (altın/faiz ağırlıklı) yönetilmesini seçebilir.
Faizsiz Seçenek: İnanç hassasiyeti olanlar için katılım esaslı (faizsiz) fon seçenekleri mevcuttur.
Fon Değişikliği: Yılda belirli sayıda (örneğin 12 kez) fon dağılım değişikliği yapma hakkı bulunur.
Şeffaflık: Birikimler e-Devlet veya Takasbank üzerinden anlık olarak takip edilebilir.
Yaş Sınırı: Emekli maaşına hak kazanmak için genellikle 60 yaş şartı aranır.
Sistemde Kalma Süresi: Sadece yaş değil, aynı zamanda sistemde en az 10 yıl kalma şartı da bulunur.
Kademeli Hak Ediş: İşveren katkısının tamamına hak kazanmak için belirli bir çalışma yılını doldurmak gerekir (Örn: 5 yıl için %15, 10 yıl için %100).
Toplu Para vs. Maaş: Emeklilikte birikimin bir kısmı toplu para, kalan kısmı ise ömür boyu maaş şeklinde alınabilir.
Vefat Durumu: Çalışanın vefatı halinde biriken tutarlar varislerine (mirasçılarına) ödenir.