Türk mutfağı, zenginliğiyle CNN International’ın hazırladığı özel listede gündeme geldi. Türkiye’nin dört bir yanından mutlaka denenmesi gereken 23 geleneksel yemeğin yer aldığı seçkide, ülkenin farklı coğrafi özelliklerinin mutfak kültürüne kattığı çeşitliliğe dikkat çekildi.
Verimli ovalardan yüksek dağlara, Akdeniz’in zeytinyağlılarından İç Anadolu’nun hamur işlerine ve Doğu ile Güneydoğu’nun baharatlı lezzetlerine uzanan bu geniş gastronomi mirası, Türk mutfağının özgünlüğünü ortaya koymaya devam ediyor.
CNN International, Türk mutfağının yalnızca yemeklerden ibaret olmadığını, aynı zamanda kültürün ve sanatın önemli bir parçası olduğunu da vurguladı. Bu tutkuya örnek olarak ise Anadolu rock müziğinin efsane ismi Barış Manço’nun hafızalara kazınan “Domates, Biber, Patlıcan” şarkısına yer verdi.
İşte CNN International'ın radarına takılan, kebapların gölgesinden sıyrılıp dünya sahnesine çıkan en iyi 23 Türk lezzeti:
Piyaz
Antalya’nın en ünlü lezzetlerinden piyazın sırrı, bölgeye özgü küçük taneli candır fasulyesidir. Tahin, limon suyu, sirke, sarımsak, maydanoz ve zeytinyağıyla hazırlanan özel sosla harmanlanan piyaz, geleneksel tarifinde üzerine eklenen haşlanmış yumurtayla servis edilir.
Ezogelin Çorba
Rivayete göre Ezogelin çorbası, mutsuz bir evlilik yaşayan Ezo adlı kadının kayınvalidesinin gönlünü kazanmak için hazırladığı bir yemekten doğdu. Kırmızı mercimek, domates ve salçayla yapılan çorba; kuru nane ve pul biberle lezzetlendirilerek servis ediliyor. Gaziantep yöresine dayanan bu geleneksel lezzet, adını da Ezo’nun hikayesinden alıyor.
Şakşuka
Türk mutfağının geleneksel mezelerinden şakşuka, patlıcan, kabak, sarımsak, domates ve acı biberle hazırlanır. Zeytinyağında pişirilen sebzelerin buluştuğu bu lezzetli yemek, kullanılan acı biber miktarına göre yöreden yöreye farklılık gösterir.
Kısır
Türk mutfağının sevilen lezzetlerinden kısır, ince bulgur, domates, sarımsak, maydanoz ve nane ile hazırlanır. Türkiye’nin farklı bölgelerinde çeşitli tariflerle yapılan kısırın Antakya usulünde ise nar ekşisi ve pul biber öne çıkar.
Mercimek Köfte
Türkiye’nin sevilen lezzetlerinden mercimek köftesi, kırmızı mercimek, ince bulgur, soğan, domates ve biber salçasıyla hazırlanır. Diyarbakır’da “belluh” olarak da bilinen bu vejetaryen lezzet, genellikle marul yaprağına sarılarak ve limon sıkılarak servis edilir.
Yaprak Sarma
Türk mutfağının vazgeçilmez geleneksel lezzetlerinden yaprak sarması, baharatlarla harmanlanmış pirinçli veya kıymalı iç harcın asma yapraklarına sarılmasıyla hazırlanır. Türkiye’nin hemen her bölgesinde farklı usüllerle hazırlanır. Vişnelisi de oldukça meşhurdur.
İnegol Köfte
İnegöl köftesi, 19. yüzyılda Mustafa Efendi tarafından İnegöl’de ortaya çıkarılan geleneksel bir lezzettir. Dana veya kuzu kıyması, galeta unu ve soğanla hazırlanan köfte, sade içeriğiyle diğer köfte çeşitlerinden ayrılır.
İskender Kebabı
Bursa’nın dünyaca ünlü lezzeti İskender kebabı, adını yemeği 1867 yılında icat eden İskender Efendi’den alır. İnce dilimlenmiş döner etinin pide üzerine yerleştirilip domates sosu ve eritilmiş tereyağıyla buluşturulmasıyla hazırlanır. Yoğurt, közlenmiş domates ve yeşil biberle servis edilir.
Cağ Kebabı
Erzurum’un meşhur lezzeti cağ kebabı, soğan, tuz ve karabiberle marine edilen kuzu etinin yatay şişte odun ateşinde pişirilmesiyle hazırlanır. Genellikle domates, soğan ve yeşil biber eşliğinde, lavaş ekmeğiyle servis edilir.
Hamsili pilav
Karadeniz mutfağının sevilen lezzetlerinden hamsili pilav, Rize yöresinde pirincin hamsiyle buluşmasıyla hazırlanır. Soğan, tereyağı, fıstık, kuru üzüm ve baharatlarla zenginleştirilen pilavın üzeri hamsilerle kaplanarak fırında pişirilir.
Perde Pilavı
Siirt’in meşhur lezzeti perde pilavı, tereyağlı hamurun içine tavuk, pirinç, kuru üzüm, badem ve çam fıstığı konularak hazırlanır. Genellikle düğünlerde servis edilen yemeğin şekli, yeni bir yuvanın kuruluşunu ve bereketi simgeler.
Mantı
Türk mutfağının sevilen lezzetlerinden mantının en meşhur çeşidi Kayseri’de yapılır. Küçük hamur parçalarının kıymalı harçla doldurulup haşlanmasıyla hazırlanan mantı, yoğurt ve pul biberle servis edilir. Rivayete göre gerçek Kayseri mantısının 40 tanesi bir kaşığa sığar. Çeşitli bölgelerde kızartılarak yapılan versiyonu olan çıtır mantı da aynı şekilde servis edilir.
Testi Kebabı
Nevşehir’in meşhur lezzeti testi kebabı, Kızılırmak’ın kırmızı kilinden yapılan Avanos testilerinde hazırlanır. Dana eti, domates, biber, sarımsak ve tereyağıyla doldurulan testi, ağzı kapatıldıktan sonra odun fırınında pişirilir. Yemeğin en dikkat çekici özelliği ise servis edilmeden önce küçük bir çekiçle testinin kırılarak açılmasıdır. Bu orijinal lezzetin ününün dünyalara yayılması tesadüf değil.
Gözleme
Türk mutfağının geleneksel lezzetlerinden gözleme, sac üzerinde pişirilen ince ve yassı bir hamur işidir. Genellikle beyaz peynir, ıspanak veya kıymalı harçla hazırlanan gözleme, hamurunun yırtılmadan kâğıt inceliğinde açılmasıyla ustalık gerektirir. Sac böreği olarak da bilinen bu lezzet, özellikle köy mutfağının vazgeçilmezleri arasında yer alır.
Pide
Türk mutfağının sevilen hamur işlerinden pide, özellikle Karadeniz Bölgesi’nde farklı iç harçlarla hazırlanır. Uzun ve ince şekilde açılan hamurun içine sucuk, yumurta ve kaşar peyniri gibi malzemeler eklenir. Ispanaklı ve kaşarlı çeşitleri de bulunan pide, odun ateşinde pişirilerek çıtır bir hamur dokusuna kavuşur.
Su Böreği
Türk mutfağının geleneksel hamur işlerinden börek, ince yufka katmanlarının arasına çeşitli iç harçlar konularak hazırlanır. En sevilen çeşitlerinden su böreği ise beyaz peynir, tereyağı, zeytinyağı ve tuzla lezzetlendirilir. Özellikle Orta Anadolu mutfağında önemli bir yere sahiptir.
Simit
Türk mutfağının vazgeçilmez sokak lezzetlerinden simit, sokak satıcılarından fırınlara, tren istasyonlarından vapurlara kadar her yerde karşımıza çıkar. Kökeninin 1500’lü yıllarda Kanuni Sultan Süleyman dönemine uzandığı düşünülse de bu konuda kesin bir kayıt bulunmuyor. Simit, Ekim 2019’da Oxford İngilizce Sözlüğü’ne de girdi.
Lahmacun
Türk mutfağının sevilen lezzetlerinden lahmacun, ince hamurun üzerine kıyma, domates salçası, sarımsak ve baharatlarla hazırlanan harcın sürülmesiyle yapılır. Genellikle maydanoz ve limon eşliğinde servis edilen bu geleneksel lezzet, 300 yılı aşkın süredir sofralarda yer
Çiğ Köftesi
Şanlıurfa kökenli çiğ köfte, geleneksel olarak çiğ kıyma, ince bulgur, domates salçası, soğan, sarımsak ve baharatlarla hazırlanır. Uzun süre yoğrularak hazırlanan bu lezzet, marul ve limon eşliğinde servis edilir. Daha sağlıklı versiyonu da sadece bulgur ve öğütülmüş cevizle hazırlanarak günümüzde oldukça popüler hale geldi.
Baklava
Türkiye'nin güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan halkı, en iyi baklavanın, bu Türk mutfağının simgesi olan 40 ince hamur tabakasının üst üste dizilmesiyle hazırlanır.
Her bir hamur tabakası önce tereyağı ile fırçalanır ve birkaç kat arasına öğütülmüş Antep fıstığı serpilir. Ardından üzerine ballı şerbet dökülür ve hamur altın rengi olana kadar pişirilir. Farklı şekil ve çeşitleri bulunan baklava, sade veya kaymak eşliğinde servis edilir.
Dondurma
Kahramanmaraş’ın meşhur lezzeti Maraş dondurması, süt, sahlep ve sakız kullanılarak hazırlanır. Orkide yumrularından elde edilen sahlep, dondurmaya yoğun ve pürüzsüz bir kıvam kazandırırken sakız ise kendine özgü çiğnenebilir dokusunu sağlar. Bu özellikleri sayesinde geleneksel Maraş dondurması, kaşık yerine çatal ve bıçakla bile yenebilir.
Dondurma
Kahramanmaraş’ın meşhur lezzeti Maraş dondurması, süt, sahlep ve sakız kullanılarak hazırlanır. Orkide yumrularından elde edilen sahlep, dondurmaya yoğun ve pürüzsüz bir kıvam kazandırırken sakız ise kendine özgü çiğnenebilir dokusunu sağlar. Bu özellikleri sayesinde geleneksel Maraş dondurması, kaşık yerine çatal ve bıçakla bile yenebilir.
Ekmek kadayıfı
Afyonkarahisar’a özgü bu geleneksel tatlı, özel bir tür kurutulmuş ekmeğin şeker, su ve limonla hazırlanan şurupla buluşturulmasıyla yapılır. Kısık ateşte pişirilerek şurubu iyice çeken tatlı, ters çevrilerek servis edilir ve Afyon’un meşhur kaymağıyla birlikte tüketilir.