Elde edilen bilgiler doğrultusunda, mevcut “herkese eşit ikramiye” sisteminin gözden geçirilmesi ve alternatif bir modelin hayata geçirilmesi üzerinde çalışmalar yürütülüyor.
Bu yeni sistemde bayram ikramiyelerinin yalnızca ihtiyaç sahibi emeklilere tahsis edilmesi öngörülüyor.
2018 yılından bu yana uygulanan bayram ikramiyesi uygulaması, tüm emeklilere eşit tutarda ödeme yapılmasını sağlıyor.
Ancak, ekonomik durum ve bütçe dengeleri sebebiyle bu sistemin devamlılığı tartışma konusu haline geldi. Hükümet yetkililerine göre, yeni dönemde ikramiyelerin, alıcıların gelir durumuna göre belirlenmesi planlanıyor.
Bu bağlamda, bayram ikramiyelerinin düşük gelirli emeklilere daha yüksek oranda verilmesi amaçlanıyor.
Kulislerde dile getirilen bilgilere göre mevcut 4 bin liralık bayram ikramiyesi tutarının 5 bin liraya yükseltilmesi seçeneği de değerlendiriliyor.
Ancak, yapılacak her 1.000 TL'lik artışın, yaklaşık 44 milyar liralık ek bir bütçe yükü getireceği hesaplandı.
Ekonomi yönetimi, bu artışın emeklilerin taleplerini karşılamayacağı ve bütçe üzerinde ciddi bir yük oluşturacağı belirterek, genel zam planından vazgeçmiş durumda.
Yeni sistemin önemli bir gerekçesi sosyal adalet anlayışı olarak gösteriliyor.
Parti içindeki kaynaklar, yüksek emekli maaşı alan bireylerle düşük emekli maaşı alanların aynı icra edilen ikramiyeyi almasının adil olmadığı yönündeki eleştirileri aktarıyor.
Bu nedenle, yeni modelde yardımların doğrudan gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşması hedefleniyor.
Bayram ikramiyelerinin tamamen kaldırılması yerine, yeni bir sosyal destek programı çerçevesinde verilmesi tasarlanmaktadır.
“Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği Programı” adı altında bilinen ve halk arasında “vatandaşlık maaşı” olarak adlandırılan sistemin bu minvalde hayata geçirilmesi gündemde.
Planlanan modele göre, ikramiyeler genel bir hak olmaktan çıkarılarak sosyal yardım statüsüne dönüştürülecek.
Hazırlanan taslak çalışmaya göre, emeklilerin yalnızca maaşlarına değil, hane gelirleri ve malvarlıklarına da dikkat edilecek.
Yapılacak incelemeler sonucunda gerçek ihtiyaç sahibi emekliler tespit edilerek, bayram zamanlarında daha yüksek destek ödemeleri gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI DA GELİYOR
Öte yandan yukarıdaki değişikliğe ek olarak vatandaşlık maaşı da geliyor. Bu sayede sosyal yardımlar tek bir çatı altında toplanacak. Düşük gelirli emekliler ikramiyelerden daha fazla faydalanabilecek.
Peki vatandaşlık maaşı hakkında şu an için ne biliyoruz?
Gelir Tamamlama: Bu bir "herkese verilen sabit maaş" değil, hanenin gelirini belirlenen bir baraj seviyesine çıkaran "tamamlayıcı" bir ödemedir.
Yoksulluğu Bitirme Hedefi: Temel gaye, hane içindeki kişi başı gelirin asgari standartların altında kalmasını engellemek ve "sıfır açlık" hedefine ulaşmaktır.
Hane Odaklılık: Maaş bireylere değil, hanenin toplam sosyo-ekonomik durumu baz alınarak aileye verilir.
Bütünleşik Sosyal Yardım: Mevcut birçok dağınık yardımın (elektrik, gıda, yakacak vb.) bu sistemle tek merkezden yönetilmesi planlanır.
Gelir Kriteri: Hane içindeki kişi başı düşen gelirin, asgari ücretin 1/3'ünden (muhtaçlık sınırı) az olması en temel şarttır.
SDEP Taraması: Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) uzmanlarının hane ziyaretleri, kimin ne kadar desteğe ihtiyacı olduğunu belirlemede kilit rol oynar.
Varlık Analizi: Sadece nakit gelir değil; tapu, araç kaydı ve banka birikimleri de değerlendirmeye dahil edilir.
Kadınlara Ödeme: Aile bütçe yönetimi açısından ödemelerin doğrudan evin hanımına yapılması genel prensiptir.
İstihdam Şartı: Çalışabilecek durumdaki hane üyelerinin İŞKUR üzerinden işe yönlendirilmesi istenir.
Eğitim ve Sağlık Koşulu: Çocukların okula devamı ve aşı takvimi, maaşın devamı için şart koşulabilir.
E-Devlet Üzerinden Takip: Başvuru, onay ve ödeme süreçlerinin tamamen şeffaf bir şekilde e-Devlet üzerinden yürütülmesi öngörülür.
Periyodik Güncelleme: Ödenecek tutarların her yıl enflasyon veya asgari ücret artışına göre revize edilmesi beklenir.
Çocuk Sayısı Etkisi: Hanedeki çocuk sayısı arttıkça, ödenecek tamamlayıcı tutar yukarı yönlü esner.
Engelli ve Yaşlı Payı: Hanede bakıma muhtaç birey varsa, standart limitlerin üzerine eklemeler yapılır.
Kendi İşini Kurma Teşvikleri: Maaş alanların kendi işini kurması durumunda desteğin birden kesilmemesi, kademeli azaltılması gibi teşvikler üzerinde çalışılır.
GSS Güvencesi: Bu maaşı alanların Genel Sağlık Sigortası primlerinin devlet tarafından karşılanması devam eder.