EYT'DE YENİ KARAR! Parça parça emeklilik devri. EYT'nin hazineye maliyetinin ise 90-110 milyar lirayı bulacak!

Yaklaşık 5 milyon vatandaşın beklediği EYT kararlarında her gün yeni bir gelişme yaşanıyor. Açıklamalara göre, tüm EYT'li vatandaşların aynı anda emekli olması mümkün görünmüyor. Bu sebeple topluca değil, parça parça emeklilik yöntemi üzerinde çalışıyor. EYT'nin hazineye maliyetinin ise 90-110 milyar lirayı bulacağı tahmin ediliyor.

EYT'de FLAŞ GELİŞME! Parça Parça emeklilik!

Hükümet, EYT düzenlemesini 2022 sonuna kadar tamamlama yönünde çalışmalarını sürdürürken, diğer yandan düzenlemenin hazineye maliyeti tartışılıyor. EYT'den yaklaşık 5 milyon kişinin faydalanması beklenirken, çalışmalar tamamlandığında herkesin aynı anda emekli olması mümkün görünmüyor.

EYT için üzerinde çalışılan modele göre, emekli olmak için yıl ve prim gününü doldurmak gerekiyor. Mesela, emeklilikte süre şartı 25 yıl olarak alındığında; kişi, 25 yılı doldursa bile prim gününü doldurmamış olabiliyor. Benzer şekilde, 1999'un Eylül ayı öncesinde işe giren kişinin de 25 yılı dolmamış kabul ediliyor. Bu nedenle emeklilik zamanı, 2024'e kayabiliyor. Bu kapsamda EYT'de emekliliklerin topluca değil, parça parça gerçekleşmesi söz konusu oluyor. Yani ilk etapta EYT düzenlemesi tamamlandığında tüm şartları taşıyan yaklaşık bir milyon kişinin emekli olacağı düşünülüyor. Vazgeçilen primlerle birlikte EYT'nin ilk yılında hazineye 90-110 milyar lira arası bir maliyet getirmesi öngörülüyor.

Uzmanlar, EYT'lilerin bir kısmının tekrar çalışacağını veya emekli olanların yerine yeni istihdamlar ile vazgeçilen primin bir kısmın yeniden kazanılacağını ve prim için borçlananların ödemelerini hesaba katarak bu maliyetin daha da düşeceğini hesaplıyor. Bu çerçevede, yükün aydan aya hem kademelendirileceği hem de düşeceği belirtiliyor. Uzmanlar, söz konusu yükü, 'katlanılabilir' olarak nitelendiriyor.

8 Eylül 1999 öncesi işe girmiş olan kişiler için emeklilikte yaş şartı aranmamaktaydı. O dönemde yıl ve prim gününü dolduran emekli olabiliyordu. Daha sonra emeklilik için kademeli olarak yaş şartı getirilmesiyle birlikte EYT sıkıntısını ortaya çıkmıştı.

Formüller tartışılmaya devam ediyor

Öte yandan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, kendisini ziyaret eden EYT heyetine, kamuoyunda gündeme gelen formüllerin doğru olmadığını ifade etse de maliyet bakımından halen bazı EYT modelleri tartışılıyor. Bunlardan bazıları şöyle:

- Finlandiya Modeli: Masadaki ilk seçenek, aylıklardan bir miktar kesinti yapılarak herhangi bir yaş şartı aranmaksızın 1999 öncesi işe girenlerin emekli edilmesi. Bu formülde aylıklardan yüzde 2-3 kesinti yapılıyor ve emekliliğin önü açılıyor. Bu model daha önce Finlandiya'da uygulanmıştı. Finlandiya, daha sonra bu modelden vazgeçmişti.

- Yaşın Düşürülmesi Modeli: EYT'de bir diğer seçenek de emeklilik yaşının düşürülmesi. Erkeklerin ve kadınların emekliliğinin 2-3 yaş kadar öne çekilmesini öngören formül de konuşuluyor. Uzmanlar ise bu seçeneğin farklı bir EYT sorunu ortaya çıkaracağını, şimdikinden farklı olarak sadece yaşa takılanların, yaş aralığının değişeceğini değerlendiriyor.

- 1999 Formülü: 8 Eylül 1999 öncesi işe giren, kadınlarda 20 yıl ve erkeklerde 25 yılı ve prim gününü doldurmuş olanların, doğrudan emekli edilmesi ise bir diğer alternatif. Uzmanlar, bu formülün en uygulanabilir metot olduğunu ifade ediyor.