Hürmüz Boğazı'nda geçişler başladı! ABD Başkanı Trump duyurdu

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısıyla başlayan savaş, müzakerelerin sonunda mutabakatla sonuçlandı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yaptığı açıklamada, ABD ve İran'ın mutabakata vardığını duyurarak, "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini" ilan etti.

19 Haziran'da İsviçre'de düzenlenecek resmi imza töreniyle taraflar arasındaki savaşın sona ermesi bekleniyor. 

TRUMP'TAN HÜRMÜZ AÇIKLAMASI

ABD Başkanı Trump, İran'la anlaşma yapıldığının açıklanmasının ardından, Truth Socail'den Hürmüz Boğazı'na ilişkin açıklamada bulundu. Trump açıklamasında Hürmüz'den geçişlerin başladığını duyurdu. 

Trump, paylaşımında şu ifadelere yer verdi; 

Gemiler hareket etmeye başladı. Birçoğu petrol yüklü olarak Hürmüz Boğazı’ndan çıkış yapıyor. Güneyde yer alan ve ‘otoyol’ olarak adlandırılan rota üzerinden ilerliyorlar; bu hattın tamamen güvenli, emniyetli ve sorunsuz olduğu belirtiliyor. ayrıca kullanılabilecek başka güzergahlar da mevcut.

VANCE: ANLAŞMA METNİNİ HAFTA İÇİNDE AÇIKLAMAYI UMUYORUZ

Öte yandan anlaşmaya ilişkin detaylar da merak ediliyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington'ın İran ile iletişim yönteminde değişikliğe gittiğini belirterek, Tahran yönetimiyle artık doğrudan temas kurduklarını belirtti. 

Anlaşmaya ülkesini temsilen imza atacak olan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise, “Anlaşma metnini hafta içinde açıklamayı umuyoruz." diye konuştu. 

Amerikan CNBC televizyonuna açıklamalarda bulunan Vance, cuma günü İsviçre'de gerçekleştirilmesi planlanan imza törenine İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin katılmasını beklediklerini söyledi.

“İRANLILARIN HANGİ KONULARDA TAVİZ VERECEĞİNİ GÖRECEĞİZ”

“Hürmüz Boğazı'nın uzun vadede ücretsiz olarak açılmasını bekliyoruz.” diyen Vance, "Tahran'ın hangi konularda taviz vereceğini göreceğiz." ifadesini kullandı.

İRAN BASINI "14 MADDELİK MUTABAKAT TASLAĞI" PAYLAŞTI

Resmi olarak mutabakatta yer alan maddeler duyurulmasa da İran basını "14 maddelik mutabakat taslağı" olduğu söylenen bir metni paylaştı.

Bu metne göre, taraflar Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı bir ateşkesi kabul ediyor. Washington'ın Tahran yönetiminin içişlerine karışmama taahhüdü, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması da mutabakattaki maddeler arasında yer alıyor.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın düzenlemeleri çerçevesinde" 30 gün içinde yeniden açılması, İran petrolü ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması da "mutabakat taslağında" bulunuyor.

Buna ek olarak, ABD'nin İran'ın dondurulmuş varlıklarının Tahran'ın erişimine açılması, İran'ın ise nükleer silah üretmeme taahhüdünün yenilenmesi de mutabakat taslağında öne çıkan maddeler olarak dikkati çekiyor. Ancak, Lübnan'daki ateşkes ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin taraflardan gelen farklı açıklamalar, mutabakata ilişkin bazı belirsizliklerin ortaya çıkmasına neden oldu.

19 Haziran'da İsviçre'de düzenlenecek resmi imza töreniyle taraflar arasındaki savaşın sona erdirilmesi hedeflenirken, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığa yol açan konular arasında netlik kazanmayan başlıklar yer alıyor.

Hürmüz Boğazı, İsrail ordusunun Lübnan'a saldırıları, İran'ın nükleer programı, yaptırımlar ve tazminat meselesinin yanı sıra İran'ın vekil güçleri ve füze programına ilişkin konular önem arz ediyor.

NÜKLEER PROGRAM VE YAPTIRIMLAR

İran basınındaki "mutabakat taslağında" İran'ın nükleer programına ilişkin taleplerin zenginleştirilmiş uranyumla ilgili olduğunu ve İran'ın diğer nükleer faaliyetlerine ilişkin görüşme yapılmadığı belirtildi.

Taslakta, nihai bir anlaşmaya varılsa bile İran'ın yükümlülüklerinin, nükleer silah üretmeme taahhüdüyle ve yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stoku meselesinim Tahran tarafından önerilen bir formülle çözülmesiyle sınırlı kalacağı kaydedildi.

Uranyumun seyreltilmesi durumunda ülke içerisinde kalacağı aktarılan taslakta, gerekirse malzemenin kısa süre içerisinde daha yüksek zenginleştirme seviyelerine getirilebileceği ifade edildi.

ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları kaldırmayı taahhüt ettiği iddia edilen taslakta, müzakerelerin ikinci aşamasına gelinene kadar kapsamlı bir yaptırım muafiyeti veya hafifletilmesi sağlanmayacağı kaydedildi.