IBAN'dan 1 TL bile gönderseniz fark etmez! 23 Mart'ta tarihi dönem başlıyor gençliğiniz hapiste çürümesin

IBAN'dan para transferlerinde Türkiye'de artık yeni bir dönemin başladığı haberi zaten duyurulmuştu. 

Bayramdan sonra yetkililer tarafından denetimler sıklaştırılacak. 

Kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek için müşterilerden IBAN yoluyla tahsilat yapmak isteyen bazı işletmeler, hizmeti satın alan kişi açısından da risk yaratıyor. 

Kişinin para gönderdiği IBAN'ın suç gelirleri riski ya da başka nedenlerle takip altında olması, o hesaba para gönderen kişi açısından da hukuki sorun doğurabiliyor. 

TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, konuya ilişkin AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, IBAN yoluyla para göndermenin, hukuki olarak sebebe dayalı işlem olduğuna işaret etti.

TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, konuya ilişkin AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, IBAN yoluyla para göndermenin, hukuki olarak sebebe dayalı işlem olduğuna işaret etti. 

Değirmenci, IBAN yoluyla gönderilen paranın hesap sahibi kişi bakımından bazı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunarak, sözlerini şöyle sürdürdü:

"IBAN'ına para gönderilen kişi açısından, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereğince şüpheli işlem bildirimi için hesapların takibi gerekebilir. Bu kapsamda bankalar tarafından yapılan bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde ilgilinin takibini gerektirebilir. 

IBAN'a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişi bakımından söz konusu örgütlenmeye dahil olduğu yönünde şüpheyi oluşturabilir. 

 IBAN'a para gönderen açısından, para gönderilen IBAN'ın suç örgütü bünyesinde takip edilen bir hesap olması durumunda bazı sorunlarla karşılaşılması muhtemel olacaktır. Tabii ki gerek suç gelirlerinin aklanması gerekse de terörizmin finansmanı kapsamındaki incelemelerde tek seferlik gönderimlerden ziyade bir örgü teşkil etmesi durumu daha önemlidir." 

Tacir veya esnafın IBAN'larına yapılan ödemelerde kural olarak alınan mal veya hizmetin belirtilmesinin önem taşıdığına dikkati çeken Değirmenci, "Para gönderimi süreklilik arz edecekse mutlaka mal ve hizmet alımına ilişkin notun düşülmesi, gelecekte alınan mal veya hizmetin bedelinin ödendiğine ilişkin ihtilafları önleyecektir." diye konuştu. 

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da ekonomide temel problemlerden birinin kayıt dışılık olgusu olduğunu belirterek, kayıt dışılıkla mücadeleye, yürürlüğe konulan dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin önemli katkı sunduğunu söyledi.  

IBAN yoluyla yapılan para transferlerinde yasal sorumluluk altına girilmemesi için dikkat edilmesi gereken kritik noktalar bulunduğuna işaret eden Çolak, "Herhangi bir işletmeden mal ve hizmet alıyorsanız, ödemede işletme sahibinin veya bir çalışanın şahsi IBAN'ının değil, işletmenin kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN kullanımına özen gösterilmelidir." ifadesini kullandı. 

Çolak, alıcılar tarafından IBAN transferinde alım ve satıma konu işlemin kısaca belirtilmesinin önemli olduğunu belirterek, "Örneğin 'araç tamir karşılığı', 'X konutun satış tutarı', 'Y plakalı aracın kaporası', 'özel ders bedeli', 'taksi ücreti' ve 'muayene parası' gibi. İleride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabilecek, kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sunacaktır." değerlendirmesinde bulundu. 

IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin, doğru şekilde gerekçelendirilmediği takdirde mali ve hukuki açıdan ciddi mağduriyetlere yol açabileceğini bildiren, Çolak, "Ticari bir faaliyet arz etmeyen, bireysel işlemlere dayalı borç ve alacaklar ile hibe gibi ödeme kalemleri dışında hesaba gelen yüksek tutarlı ve düzenli para transferleri, vergi denetimleri sonucu ticari nitelik taşıdığı tespit ve ispat edildiğinde, kayıt dışı gelir ve kazanç olarak cezalı vergilendirmeye konu edilebilecektir." bilgisini paylaştı. 

Çolak, kaynağı belirsiz, yüksek tutarlı işlemlere yönelik suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması üzerine, banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabildiğini, adli soruşturma ve kovuşturma yapılabildiğini belirterek, "İleride kişilerin mağduriyet yaşamaması için yaptıkları IBAN transferlerine, 'açıklama' yazmaları ve gerekçelendirmeleri, bilmedikleri ve teyit etmedikleri IBAN kullanmamaları, mal ve hizmet aldıkları işletme unvanları ile IBAN eşleşmesine dikkat etmeleri, ödemeleri karşılığında yasal belge istemeleri yerinde olacaktır." dedi. 

Mal ve hizmet sunan kişi veya işletmelerin de zaman zaman nakit ve kartla ödeme yerine IBAN'a para transferi talep ettiğine işaret eden Çolak, şunları kaydetti:

"Verilen hizmet karşılığında, fatura, fiş veya diğer geçerli belge aramak ve talep etmek, hizmetten faydalananın hem hakkı hem de kanuni görevidir.

Son dönemde yapılan vergi düzenlemeleriyle fatura ve diğer vesikaları düzenlemeyenler ve bunları almayanlara, artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanmaktadır. 

Hizmet veren kişi IBAN ile ödemeyi zorunlu tutuyor ancak geçerli bir belge vermiyorsa Gelir İdaresi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden süresinde bu işlemlerin ihbar edilmesi, tüketiciler açısından en güvenli yol olacaktır. 

Aksi durumlarda, yani IBAN ile gönderilen açıklamasız ve belgesiz transferler, ileride yapılacak denetim ve kontroller sonucunda hem alıcılar hem de hizmet verenler açısından ciddi mali külfetlere ve vergi cezalarının uygulanmasına yol açabilecektir."  

IBAN'DAN PARA GÖNDERMEDE YENİ DÜZEN 

Banka transferlerinde 200 bin TL üzeri işlemler için getirilen açıklama zorunluluğunun 400 bin TL’ye çıkarılması planlanıyor. Düzenlemenin 15 Mart itibarıyla yürürlüğe girmesi ve ATM işlemlerini de kapsaması bekleniyor.

Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), ağustos ayında duyurduğu tebliğ ile 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren para gönderiminde yeni kısıtlamalara gidileceğini ilan etmişti. İnternet bankacılığı, mobil bankacılık uygulamaları ve ATM kanalı üzerinden yapılan ve gün içinde 200 bin TL'yi aşan tüm para transferlerinde kullanıcılara 'para transferinin detayına ilişkin' en az 20 karakter uzunluğunda açıklama girmeyi zorunlu tutan uygulama, yeni yılda yürürlüğe girmemiş ve ertelenmişti. 

Sözcü'de yer alan habere göre, bankacılık sektörü kaynakları, uygulamada yeni bir etki analizi yapıldığı ve söz konusu sınırın 400 bin TL'ye yükselterek 15 Mart itibarıyla hayata geçirilmesinin planlandığını öne sürdü.

Değişikliğin gelecek ay itibarıyla devreye alınması halinde, gün içerisinde tek seferde ya da parça parça yapılan para gönderiminin 400 bin lirayı aşması durumunda kullanıcılar, para transferinin hangi amaçla yapıldığına yönelik en az 20 karakterlik ilave açıklamada bulunmak zorunda bırakılacak.  

Açıklama kısmında para transferinin hangi amaçla yapıldığına ilişkin detaylı bilgiye yer verilecek.

Bakanlığın konuya ilişkin yayınladığı tebliğde şu ifadelere yer verildi:

"Bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşları, elektronik transfer işlemleri ve havalelerde müşteriye işlemin mahiyetinin beyanı için en sık kullanılan işlem türlerini seçenek olarak sunar. Ancak elektronik transfer işlemleri ve havalelerde, işlemin mahiyetinin beyanı için sunulacak seçeneklerde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca elektronik transferler için belirlenen başlıklar haricinde asgari olarak; gayrimenkul alım ödemesi, motorlu taşıt alım ödemesi, borç verme/borç ödeme, hediye/bağış/yardım, vergi/resim/harç ödemesi, tazminat/sigorta ödemesi, avukatlık/danışmanlık/müşavirlik ödemesi, sağlık ödemesi, kripto/dijital varlık, şans oyunları/bahis ödemesi, eğlence/sosyal medya ödemesi başlıklarının yer alması zorunludur. Müşteriye sunulan seçenekler arasında işlemin mahiyetine ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir." 

Söz konusu kısıtlama 400 bin TL ve 2 milyon TL sınırının dışında da kademeli olarak uygulanacak. 2 milyon TL ile 20 milyon TL arasında kalan transferlerde kullanıcıların 'Nakit İşlem Beyan Formu' doldurmaları zorunlu tutulacak. 20 milyon liranın üzerinde yapılacak transferlerde ise söz konusu paranın kaynağına dair ek bilgi ve belge temin edilmesi şartı aranacak. Müşterinin yaptığı açıklamanın onaylanmaması durumunda para transferine izin verilmeyecek.