İnsanlık tarihinin kara lekesi: Srebrenitsa Soykırımı! Bir kasaba, binlerce hayat, tek bir utanç
11 Temmuz 1995'te Bosna-Hersek'in doğusundaki Srebrenitsa'da yaşanan soykırımın üzerinden 31 yıl geçti. Birleşmiş Milletler tarafından "güvenli bölge" ilan edilen kentte 8 bin 372'den fazla Boşnak sivilin katledildiği olay, II. Dünya Savaşı'nın ardından Avrupa'da yaşanan en büyük soykırım olarak tarihe geçti.
Bosna-Hersek'in 1992 yılında bağımsızlığını ilan etmesinin ardından ülkede etnik çatışmalar başladı. Bosnalı Sırp güçleri, bağımsızlığı tanımayarak geniş çaplı bir etnik temizlik politikası yürüttü. Doğu Bosna'da bulunan Srebrenitsa ise savaş boyunca binlerce Boşnak sivilin sığındığı önemli merkezlerden biri haline geldi.
Birleşmiş Milletler, 1993 yılında Srebrenitsa'yı "güvenli bölge" ilan ederek UNPROFOR Barış Gücü'nü bölgeye konuşlandırdı. Ancak kuşatma altındaki kentte siviller yeterince korunamadı ve insani kriz giderek derinleşti.
SREBRENİTSA'NIN DÜŞÜŞÜ
Bosnalı Sırp ordusu, 11 Temmuz 1995'te Ratko Mladić komutasında Srebrenitsa'yı ele geçirdi. Kentin düşmesinin ardından binlerce Boşnak erkek ve erkek çocuğu ailelerinden zorla ayrıldı.
Daha sonra farklı noktalara götürülen siviller sistematik şekilde infaz edildi. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar ise zorla bölgeden çıkarıldı. Bu süreçte çok sayıda sivil şiddet, kötü muamele ve ağır insan hakları ihlallerine maruz kaldı.
TOPLU MEZARLAR ORTAYA ÇIKTI
Katledilen Boşnakların cenazeleri suçun izlerini gizlemek amacıyla toplu mezarlara gömüldü. Yıllar içinde yürütülen kazılarda çok sayıda toplu mezar ortaya çıkarılırken, kimlik tespit çalışmaları sayesinde binlerce kurban defnedildi. Aradan geçen yıllara rağmen kayıp kişilerin bulunmasına yönelik çalışmalar devam ediyor.
ULUSLARARASI ADALET SÜRECİ
Srebrenitsa'da yaşananlar, uluslararası hukuk açısından soykırım olarak tescillendi.
Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), Bosnalı Sırp lider Radovan Karadžić'i soykırım ve savaş suçlarından suçlu bularak ömür boyu hapis cezasına çarptırdı.
Katliamın askeri sorumlularından Ratko Mladić de aynı mahkeme tarafından soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından suçlu bulunarak ömür boyu hapis cezasına mahkum edildi.
ACISI HALA TAZE
Srebrenitsa Soykırımı'nın üzerinden 31 yıl geçmesine rağmen yaşanan acı unutulmadı. Her yıl 11 Temmuz'da Bosna-Hersek'teki Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenen törenlerde kimliği yeni belirlenen kurbanlar toprağa veriliyor, hayatını kaybedenler dualarla anılıyor.
Srebrenitsa, bugün yalnızca Bosna-Hersek'in değil, insanlık tarihinin en acı sayfalarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.