Mezardan çıkan DNA her şeyi değiştirdi! Bilim dünyası şokta: Çocuklar neden teker teker öldü?
Yeni bir araştırma, Sibirya’daki avcı-toplayıcı toplulukların yaklaşık 5.500 yıl önce ölümcül veba salgınlarıyla karşı karşıya kaldığını ortaya koydu. Bulgular, bugüne kadar tespit edilen en eski veba kanıtı olarak değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, Taş Çağı’na ait insan kalıntılarında, veremli, hıyarcıklı ve septisemik vebaya neden olan Yersinia pestis bakterisinin daha önce bilinmeyen iki suşuna ait antik DNA izleri tespit etti. Çalışmaya göre hastalık büyük olasılıkla Baykal Gölü çevresinde yaşayan avcı-toplayıcı topluluklar arasında yayılmış ve aile gruplarını etkileyen ölümcül salgınlara yol açmıştı.
Bilim insanları, yeni keşfedilen suşların bağışıklık sisteminde güçlü tepkilere neden olan proteinleri kodlayan özel bir gen taşıdığını belirledi. Araştırmacılar, bu genin özellikle çocuklarda daha yüksek ölüm oranlarına yol açmış olabileceğini düşünüyor.
Oxford Üniversitesi’nden antik genomik araştırmacısı ve çalışmanın baş yazarı Ruairidh Macleod, bulguların veba salgınlarının yalnızca tarım toplumlarının ortaya çıkışından sonra görülmeye başladığı yönündeki yaygın görüşe meydan okuduğunu söyledi. Macleod, “Beklediğimizden çok daha erken bir dönemde yoğun veba izlerine rastladık. Bu, erken dönem veba salgınlarının ne kadar ölümcül olabileceğine dair şimdiye kadarki en güçlü doğrudan kanıtlardan biri” dedi.
Veba, insanlık tarihinin en yıkıcı hastalıklarından biri olarak kabul ediliyor. Günümüzde de insanları enfekte etmeye devam eden Yersinia pestis, özellikle Afrika’da salgınlara neden olurken, ABD’de her yıl ortalama yedi vaka bildiriliyor. Modern tıpta ise erken teşhis edilen vakalar antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor.
Çalışmanın ortak yazarı ve Kopenhag Üniversitesi’nden evrimsel genetikçi Eske Willerslev, hastalığın geçmişteki evrimsel sürecinin incelenmesinin, gelecekte nasıl değişebileceğini anlamak açısından büyük önem taşıdığını belirtti.
TARIHÖNCESI TOPLULUKLARDA İKİ AYRI SALGIN
Araştırma kapsamında Baykal Gölü’nden çıkan Angara Nehri kıyısındaki dört mezarlıkta gömülü 46 bireyin dişlerinden antik DNA örnekleri alındı. Yapılan analizlerde 18 bireyde yüksek miktarda Yersinia pestis DNA’sı bulundu.
Bulgular, bölgede yaklaşık 5.600 ila 5.300 yıl önce ve 5.100 ila 4.900 yıl önce olmak üzere iki ayrı salgın yaşandığını gösterdi. Bazı mezarlarda aynı dönemde ölen birden fazla enfekte bireyin bulunması, hastalığın aileler içinde yayıldığına işaret etti.
Araştırmacılar, daha önce yapılan kazılarda kısa bir zaman diliminde çok sayıda çocuğun gömüldüğünü fark etmiş ancak ölümlerin nedenini açıklayamamıştı. Kalıntılarda şiddet ya da travmaya ilişkin herhangi bir iz bulunmaması, bilim insanlarını farklı olasılıkları araştırmaya yöneltmişti.
Yeni genetik analizler, söz konusu ölümlerin büyük olasılıkla ölümcül veba salgınlarından kaynaklandığını ortaya koydu. Araştırmacılar, bunun tarihöncesi veba türlerinin kitlesel ölümlere yol açtığını gösteren şimdiye kadarki en güçlü kanıtlardan biri olduğunu belirtiyor.
Bununla birlikte bilim insanları, mevcut teknolojilerle hangi bireylerin hastalığı atlattığını belirleyebilecek vebaya özgü antikorların tespit edilmesinin henüz mümkün olmadığını ifade ediyor.
