SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan: “Devletin dijital vitrini, yöneticilerin fotoğraf albümü olmamalı”

SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan, kaymakamlık ve valiliklerin sosyal medya paylaşımlarında kamu yararının öne çıkması gerektiğini söyledi. Ziyaretlerin paylaşılmasına değil, sonuç ve hizmet içermeyen paylaşımlara itiraz ettiğini belirten Eraslan, “Kamu yöneticisinin itibarı fotoğraf sayısıyla değil, vatandaşın hayatına dokunduğu hizmetlerle ölçülür” dedi.

SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan: “Devletin dijital vitrini, yöneticilerin fotoğraf albümü olmamalı”

Kaymakamlık ve valilik gibi idari kurumların sosyal medya hesaplarında paylaşılan ziyaret ve kabul fotoğrafları kimi zaman kamusal iletişimin niteliğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor.

SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan, bu paylaşımların yöneticilerin görünürlüğünden çok, vatandaş için ortaya çıkan faydayı anlatması gerektiğini savundu. Eraslan, mülki idare makamlarının saygınlığı korunurken kurumsal iletişim dilinin de kamu yararı, hizmet ve çözüm odağında geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

“KAMUSAL İLETİŞİMİN MERKEZİNDE YÖNETİCİNİN KİMLERLE FOTOĞRAF ÇEKTİRDİĞİ DEĞİL, TOPLUM İÇİN NE YAPTIĞI BULUNMALI”

Kaymakamlıkların sosyal medya hesaplarında rutin ziyaretlerin sıkça paylaşılmasını değerlendiren Prof. Dr. Levent Eraslan, eleştirisinin ziyaretlerin yapılmasına değil, her temasın kamusal haber gibi sunulmasına yönelik olduğunu belirterek şu değerlendirmeleri yaptı:

“Ben bu meseleyi basit bir sosyal medya paylaşımı olarak görmüyorum. Bu, doğrudan kamu yönetiminin iletişim kültürüyle ilgili bir mesele. Kaymakamlık, yüksek temsil becerisi, güçlü bir devlet geleneği ve ciddi bir sorumluluk gerektiren son derece önemli bir makamdır. 

"HER ZİYARET KAMUSAL HABER NİTELİĞİ TAŞIYOR GİBİ SUNULMAMALI"

Öncelikle şunu ifade edeyim: Kaymakamların vatandaşları, kamu görevlilerini, sivil toplum kuruluşlarını ve toplumun farklı kesimlerini kabul etmesi son derece doğaldır. Bu, mülki idare geleneğinin bir parçasıdır. Benim eleştirim ziyaretlerin yapılmasına değil, hemen her ziyaretin kamusal bir haber niteliği taşıyormuş gibi sunulmasına yöneliktir.

Son dönemde bazı kaymakamlık ve valilik hesaplarında neredeyse standartlaşmış bir iletişim dili görüyoruz:

• Kaymakam, bir kişiyi makamında kabul etti.
• Kaymakam, bir kurumu ziyaret etti.
• Şu heyet makamda ağırlandı.
• Ziyaret anısına fotoğraf çekildi.
• Hatta zaman zaman aynı kamu binasında, aynı idari yapı içerisinde görev yapan personelin rutin ziyaretleri de ayrı bir sosyal medya içeriğine dönüştürülüyor.

VATANDAŞLAR BU PAYLAŞIMLARDAN NE ÖĞRENİYOR?

Elbette yöneticilerin kurumlarını ziyaret etmesi, personeliyle bir araya gelmesi ve çalışma arkadaşlarını dinlemesi önemlidir. Ancak her rutin temasın sosyal medya paylaşımına dönüştürülmesi, kamusal iletişimin niteliğini tartışmalı hâle getirebilir.

Peki vatandaş bu paylaşımlarda ne öğreniyor? İlçede hangi sorun çözüldü? Hangi hizmet üretildi? Vatandaşın hayatında ne değişti?

Kamusal iletişimin merkezinde yöneticinin kimlerle fotoğraf çektirdiği değil, toplum için ne yaptığı bulunmalıdır.

SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan: “Devletin dijital vitrini, yöneticilerin fotoğraf albümü olmamalı” - Resim : 1

"ELEŞTİRİ YAPARKEN KURUMSAL SAYGINLIĞI KORUMALIYIZ"

Bununla birlikte, sosyal medya üzerinden kaymakamlık makamını ve mülki idare geleneğini hedef alan ölçüsüz, genelleyici ve itibarsızlaştırıcı eleştirileri de doğru bulmuyorum. Elbette kamu yöneticileri de bireydir; kişisel davranışları ve tercihleri eleştirilebilir. Ancak kişilerle makamları birbirinden ayırmak gerekir. Kaymakamlık makamı, devletin taşradaki temsilidir ve hepimiz için kıymetlidir. Eleştirilerimizi yaparken bu kurumsal saygınlığı ve devlet geleneğini korumak zorundayız.”

“ZİYARETİN KENDİSİ Mİ HABER, YOKSA ZİYARET SONUCUNDA ORTAYA ÇIKAN KAMU YARARI MI?”

Eraslan, ziyaret paylaşımlarının tamamen bırakılması gerektiğini düşünmediğini, asıl ölçütün ziyaretin sonucunda ortaya çıkan kamu yararı olması gerektiğini ifade ederek şöyle devam etti:

“Hayır. Ben ziyaretlerin paylaşılmasına karşı değilim. Ben içeriksiz ve kamu yararı üretmeyen iletişime karşıyım.

Örneğin bir kaymakamın bir okul müdürünü ziyaret etmesi tek başına haber değeri taşımayabilir. Ancak o ziyaret sonucunda okulun fiziki sorunları tespit edilmişse, eğitim kalitesini artıracak bir proje başlatılmışsa veya öğrencilerin ihtiyaçlarına yönelik bir karar alınmışsa bu artık kamusal değeri olan bir haberdir.

Burada temel ölçütümüz şu olmalı:

Ziyaretin kendisi mi haber, yoksa ziyaret sonucunda ortaya çıkan kamu yararı mı haber?

Kamu yöneticisinin görünürlüğü elbette önemlidir. Ancak görünürlük, hizmetin önüne geçmemelidir. Ziyaret paylaşımları da yapılan çalışmaların, alınan kararların ve ortaya çıkan sonuçların anlatıldığı içeriklere dönüştürülmelidir.”

“KAMUSAL İLETİŞİMDE FOTOĞRAF MERKEZLİ BÜROKRASİ”

Bazı örneklerde sosyal medya kullanımının dijital gösterişe dönüşme riski bulunduğunu söyleyen Eraslan, görünürlük ile iletişimin aynı şey olmadığını belirterek şunları söyledi:

“Bence bazı örneklerde böyle bir risk var. Sosyal medya, kamu yöneticileri açısından bir görünürlük alanı oluşturdu. Ancak görünürlük ile iletişim aynı şey değildir. Bir hesabın her gün çok sayıda fotoğraf paylaşması, o kurumun vatandaşla iyi iletişim kurduğu anlamına gelmez.

Hatta bazen çok paylaşım yapmak, iletişimin niteliğini düşürebilir. Ben buna kamusal iletişimde fotoğraf merkezli bürokrasi diyorum.

Kamu yöneticisinin başarısı kaç kişiyle görüştüğü, kaç ziyaret kabul ettiği veya kaç fotoğraf paylaştığı üzerinden ölçülemez. Vatandaşın sorunlarına ne kadar çözüm ürettiği, kamu hizmetlerine erişimi ne kadar kolaylaştırdığı ve toplumsal güveni ne ölçüde güçlendirdiği üzerinden değerlendirilmelidir.

Burada bir başka tehlikeye de dikkat çekmek istiyorum: Sosyal medyada görünür olma çabası, zamanla hizmet üretme çabasının önüne geçmemelidir. Kamu yöneticisi öncelikle hizmetin ve çözümün merkezinde olmalı, sosyal medya ise bu hizmeti topluma anlatan bir araç olarak kullanılmalıdır.”

“MESELE YALNIZCA BİR REHBER YAYIMLAMAK DEĞİL”

Valilik ve kaymakamlık hesaplarından yapılan rutin ziyaret paylaşımları üzerinden yaşanan tartışmaların yeni bir kamusal iletişim anlayışına ihtiyaç olduğunu gösterdiğini kaydeden Eraslan, Mülki İdare Amirlerine Yönelik Sosyal Medya Rehberi’ne ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

“Son günlerde valilik ve kaymakamlık hesaplarından yapılan rutin ziyaret paylaşımları üzerinden ciddi bir tartışma yaşandığını görüyoruz. Bu tartışmalar, kamusal iletişimde yeni bir anlayışa ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı iş birliğinde hazırlanan Mülki İdare Amirlerine Yönelik Sosyal Medya Rehberi de bu açıdan önemli bir adım. Kurumsal hesapların yalnızca toplantı, açılış ve ziyaret içerikleriyle sınırlı kalmaması gerektiği yönündeki yaklaşımı önemsiyorum.

Ancak mesele yalnızca bir rehber yayımlamak değil, bu rehberin sahada uygulanmasını sağlamaktır.

Kaymakamlıkların ve valiliklerin sosyal medya hesaplarında ortak bir kalite standardı oluşturulmalı. Kurumsal iletişim, kişisel görünürlük arayışından ayrılmalı ve kamu yararını esas almalıdır.

Ayrıca sosyal medya içeriklerinin hazırlanması konusunda kurumsal iletişim birimlerinin kapasitesi artırılmalı, mülki idare amirlerine yönelik dijital iletişim eğitimleri süreklilik kazanmalıdır.”

KAYMAKAMLIK HESAPLARI İÇİN BEŞ TEMEL ÖNERİ

Kaymakamlık sosyal medya hesaplarının nasıl kullanılması gerektiğine ilişkin beş başlık öneren Eraslan, ideal iletişim modelini şöyle anlattı:

“Ben beş temel başlık öneriyorum.

Birincisi, hizmet odaklı iletişim. İlçede yapılan yol, okul, sağlık, güvenlik, sosyal yardım ve altyapı çalışmalarının yalnızca başlangıcı değil, sonuçları da paylaşılmalı.

İkincisi, vatandaş odaklı iletişim. Vatandaşın hangi hizmete nereden ulaşacağı, hangi başvuruyu nasıl yapacağı anlatılmalı. Sosyal medya vatandaşın işini kolaylaştıran bir rehbere dönüşmeli.

Üçüncüsü, sorun çözme iletişimi. İlçede yaşanan bir sorun tespit edildiğinde yalnızca ziyaret fotoğrafı paylaşılmamalı; çözüm süreci ve sonucu da kamuoyuyla paylaşılmalı.

Dördüncüsü, yerel değerlerin tanıtımı. İlçenin kültürü, tarihi, gastronomisi, tarımı, turizmi ve ekonomik potansiyeli anlatılmalı. Kaymakamlık hesapları aynı zamanda ilçenin tanıtımına katkı sunmalı.

Beşincisi, kriz iletişimi. Afet, yangın, sel, deprem ve benzeri durumlarda sosyal medya, doğru ve hızlı bilgi aktarımının temel araçlarından biri olmalı. Yanlış bilginin yayılmasını önlemek ve vatandaşın güvenilir bilgiye ulaşmasını sağlamak kamusal sorumluluktur.

Kaymakamlık hesapları birer dijital ilan panosu değil, vatandaşla devlet arasında çalışan bir iletişim köprüsü olmalıdır.”

“KURUMSAL HESAPTA DEVLET KONUŞUR”

Kaymakamların kişisel sosyal medya hesaplarıyla kurumsal hesaplarının amaçlarının birbirine karıştırılmaması gerektiğini belirten Eraslan, kurumsal hesaplarda ölçülü, kapsayıcı ve bilgilendirici bir dil kullanılması gerektiğini söyleyerek konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Bu çok önemli bir konu.

Kaymakamlık makamı kişisel bir makam değildir. Devletin temsilidir. Dolayısıyla kurumsal hesapların dili kişisel beğenilerden, bireysel tartışmalardan ve kişisel görünürlük arayışından bağımsız olmalıdır.

Bir kaymakamın kişisel hesabında da kamu görevinin gerektirdiği temsil sorumluluğu vardır. Ancak kurumsal hesap ile kişisel hesabın amaçları birbirine karıştırılmamalıdır.

Kurumsal hesapta devlet konuşur. Burada kullanılan dil ölçülü, kapsayıcı, tarafsız, bilgilendirici ve güven verici olmalıdır.

Unutulmamalıdır ki sosyal medya paylaşımları yalnızca o günün takipçilerine ulaşmaz. Yıllar sonra bile arşivlerde kalır ve kurumun dijital hafızasını oluşturur.

Bu nedenle kamu kurumlarının sosyal medya hesaplarında kişisel üsluptan ziyade kurumsal hafıza, kamu yararı ve devlet ciddiyeti esas alınmalıdır.

Burada özellikle saygıdeğer kaymakamlarımıza önemli bir önerim var: Kurumsal sosyal medya hesaplarından yapılacak paylaşımlar mutlaka bir editoryal değerlendirme ve kontrol sürecinden geçirilmelidir.

Kaymakamlarımız, kendi adlarına veya kurumları adına yapılacak paylaşımları yalnızca içerikleri hazırlayan personelin inisiyatifine bırakmamalıdır. Elbette kaymakamlarımızın yoğun çalışma temposu içerisinde her paylaşımı bizzat hazırlaması mümkün değildir. Ancak mahiyetlerinde görev yapan ilgili memurların, basın ve kurumsal iletişim personelinin hazırladığı içeriklerin kendi yönetim ve gözetimlerinde değerlendirilmesini sağlamalıdırlar.

Bir paylaşım yayımlanmadan önce şu sorular mutlaka sorulmalıdır:

• Bu içerik kurumsal temsil açısından doğru mu?
• Kamu yararı taşıyor mu?
• Dil ve üslup bakımından devlet ciddiyetine uygun mu?
• Vatandaşa yeni bir bilgi veya değer sunuyor mu?
• Kullanılan fotoğraf ve metin bir bütün olarak kurumu doğru temsil ediyor mu?

Bu değerlendirme yalnızca yazım ve imla kontrolünden ibaret değildir. İçeriğin mahiyetinin, haber değerinin, kamu yararının, temsil sorumluluğunun ve olası toplumsal etkilerinin de analiz edilmesi gerekir.

Ben kaymakamlarımızın bu süreci bizzat gözetmelerini, ilgili personelden gerekli editoryal değerlendirmeyi yapmalarını istemelerini ve yayımlanacak içeriklerde kurumsal kalite standardını sağlamalarını çok önemsiyorum.

Kaymakamlıkların sosyal medya hesapları yalnızca paylaşım yapan değil, neyi neden paylaştığını bilen kurumsal iletişim merkezleri olmalıdır.”

SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan: “Devletin dijital vitrini, yöneticilerin fotoğraf albümü olmamalı” - Resim : 2

“AZ PAYLAŞIMI DEĞİL, NİTELİKLİ PAYLAŞIMI SAVUNUYORUM”

Kamu yöneticilerinin sosyal medyada daha az paylaşım yapması gerektiği görüşünde olmadığını belirten Eraslan, paylaşım sayısından çok içerik kalitesine ve vatandaşla kurulan ilişkiye bakılması gerektiğini vurgulayarak sözlerine şöyle devam etti:

“Ben az paylaşımı değil, nitelikli paylaşımı savunuyorum.

Bir kaymakamlık günde on paylaşım yapabilir. Ancak bunların tamamı kamu yararına hizmet ediyorsa bunda sorun yoktur. Önemli olan paylaşım sayısı değil, içerik kalitesidir.

Bir başka mesele de etkileşim. Sosyal medya tek yönlü bir duyuru mecrası değildir. Vatandaşın yorumlarını dinlemek, sorularına cevap vermek ve geri bildirimleri değerlendirmek gerekir.

Kamu kurumlarının sosyal medya başarısını takipçi ve paylaşım sayısıyla değil, vatandaşla kurduğu ilişkinin niteliğiyle ölçmeliyiz.

Artık dijital iletişimde yalnızca ne kadar görünür olduğumuz değil, ne kadar dinlediğimiz, ne kadar cevap verdiğimiz ve ne kadar çözüm ürettiğimiz önemlidir.”

KAYMAKAMLIKLAR İÇİN PERFORMANS DEĞERLENDİRME MODELİ ÖNERİSİ

Kaymakamlıkların dijital iletişimi için bir değerlendirme ve ölçme sistemi kurulabileceğini belirten Eraslan, beş kriterli bir model önerdi:

“Kesinlikle kurulabilir. Hatta bunun artık bir ihtiyaç olduğunu düşünüyorum.

Ben kamusal dijital iletişim için bir performans değerlendirme modeli öneriyorum. Bu modelde yalnızca paylaşım sayısına değil, beş temel kritere bakılmalı:

• Kamu yararı: Paylaşımlar vatandaşın bilgi ihtiyacını karşılıyor mu?
• Çözüm üretme: Kurumun faaliyetleri somut sonuçlara dönüşüyor mu?
• Erişilebilirlik: Vatandaşın sorularına ve taleplerine cevap veriliyor mu?
• Güvenilirlik: Paylaşılan bilgiler doğru, zamanında ve şeffaf mı?
• Toplumsal etki: Yapılan çalışmaların vatandaşın hayatına katkısı gösterilebiliyor mu?

Bu kriterlerle kaymakamlıkların ve valiliklerin dijital iletişim kalitesi değerlendirilebilir.

Böylece sosyal medya hesapları birer fotoğraf arşivi olmaktan çıkar, kamu hizmetinin dijital izleme ve değerlendirme alanına dönüşür.

Hatta bu konuda İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda bir kamusal dijital iletişim değerlendirme modeli oluşturulmasını öneriyorum. Böylece iyi uygulama örnekleri belirlenebilir, başarılı iletişim çalışmaları yaygınlaştırılabilir ve mülki idare teşkilatında ortak bir iletişim kültürü geliştirilebilir.”

“KAMU YÖNETİCİSİNİN İTİBARI FOTOĞRAF SAYISIYLA DEĞİL, ÜRETTİĞİ HİZMETLE YÜKSELİR”

Mülki idare amirlerine sosyal medyanın devlet ile vatandaş arasındaki ilişkinin yeni yüzü olduğunu söyleyen Eraslan, eleştiri yapılırken kaymakamlık makamının saygınlığının ve mülki idare geleneğinin de gözetilmesi gerektiğini ifade etti:

“Mülki idare amirlerimize şunu söylemek isterim: Sosyal medya, devletin vatandaşla kurduğu ilişkinin yeni yüzüdür. Bu alanı doğru kullanmak, kamu yönetiminin etkinliğini ve vatandaşın devlete duyduğu güveni güçlendirecektir.

Kaymakamlarımız ilçelerde devletin vatandaşa dokunan yüzüdür. Bu nedenle onların dijital iletişimlerini çok önemsiyorum.

Bir paylaşım yapmadan önce şu soruyu sorsunlar:

Bu paylaşım vatandaşa ne anlatıyor, hangi bilgi ihtiyacını karşılıyor ve hangi kamu yararını üretiyor?

Eğer cevap yalnızca bir ziyaretin gerçekleştiği ve fotoğraf çekildiği ise o paylaşımın kurumsal hesapta yer alması zorunlu değildir.

Ancak burada bir kez daha altını çizmek isterim: Eleştirilerimizi yaparken kaymakamlık makamının saygınlığını, mülki idare geleneğini ve devletin temsil sorumluluğunu göz ardı etmemeliyiz. Bizim amacımız makamları tartışmaya açmak değil, bu kıymetli kurumların dijital dünyadaki temsilini daha güçlü hâle getirmektir.

Kamu yöneticisinin itibarı fotoğraf sayısıyla değil, ürettiği hizmetle yükselir.”

“DEVLETİN DİJİTAL VİTRİNİ FOTOĞRAF ALBÜMÜ OLMAMALI”

1998’den bu yana eğitim, kamu yönetimi ve dijital iletişim alanlarında çalıştığını, beş dönem kaymakamlık hazırlık kurslarında mülki idare amirlerine sosyal medya eğitimleri verdiğini ve yaklaşık 500 kaymakam ile kamu yöneticisiyle bir araya geldiğini belirten Prof. Dr. Levent Eraslan, değerlendirmelerini şu sözlerle tamamladı:

"Bu tecrübelerime dayanarak şunu özellikle vurgulamak istiyorum: Mülki idare amirlerimizin sosyal medya kullanımını bir fotoğraf ve görünürlük meselesi olmaktan çıkarmamız gerekiyor. Kaymakamlarımız ilçelerde devletin vatandaşa dokunan yüzüdür. Bu güçlü temsil makamının dijital dünyadaki karşılığı da aynı ölçüde güçlü, nitelikli ve güven veren bir iletişim anlayışı olmalıdır.

Burada iki hususu birbirinden ayırmalıyız: Birincisi, kaymakamlık makamının ve mülki idare geleneğinin saygınlığını korumak; ikincisi, bu makamların dijital iletişim biçimlerini çağın gereklerine göre geliştirmek. Birini savunmak diğerinden vazgeçmek anlamına gelmez. Tam tersine, güçlü bir devlet temsilinin güçlü bir kamusal iletişim anlayışıyla desteklenmesi gerekir.

Artık kaymakamlıkların ve valiliklerin sosyal medya performansını kaç ziyaret paylaştıklarıyla, kaç fotoğraf yayımladıklarıyla veya kaç kişiyi makamlarında ağırladıklarıyla değerlendirmemeliyiz. Kaç soruna çözüm ürettikleri, vatandaşın bilgiye erişimini ne kadar kolaylaştırdıkları, hangi kamu yararını oluşturdukları ve toplumsal güvene nasıl katkı sağladıkları üzerinden değerlendirmeliyiz.

Bu nedenle mülki idare teşkilatında Kamusal Dijital İletişim Standartları oluşturulmasını, sosyal medya hesaplarının hizmet, vatandaş, çözüm, şeffaflık ve kriz iletişimi ekseninde yeniden yapılandırılmasını öneriyorum.

Aynı zamanda mülki idare amirlerinin dijital iletişim eğitimlerinin geliştirilmesi, kurumsal iletişim ekiplerinin güçlendirilmesi ve başarılı uygulamaların bütün Türkiye’de yaygınlaştırılması gerektiğine inanıyorum.

Özellikle kurumsal sosyal medya paylaşımlarında editoryal sorumluluğun kaymakamın yönetim ve gözetiminde yürütülmesini önemsiyorum. Mahiyetlerinde görev yapan ilgili personel tarafından hazırlanan her içerik; kamu yararı, kurumsal temsil, dil ve üslup bakımından değerlendirilerek yayımlanmalıdır. Bu yaklaşım, hem kurumsal iletişimin niteliğini artıracak hem de mülki idare makamının saygınlığını dijital dünyada güçlendirecektir.

Unutmayalım; sosyal medya bir makamın görünürlüğünü artırmak için değil, devletin vatandaşına ulaşmasını kolaylaştırmak için vardır.

Benim temel tezim şu: Devletin dijital vitrini, yöneticilerin fotoğraf albümü olmamalıdır. Devletin dijital vitrini, vatandaşın hizmete, bilgiye ve çözüme ulaştığı bir alan olmalıdır.

Çünkü kamu yöneticisinin itibarı fotoğraf sayısıyla değil, vatandaşın hayatına dokunduğu hizmetlerle ölçülür.”