Türkiye’ye girdi, Karadeniz’i istila ediyor: “Drakula böceği” fındık bahçelerini kurutuyor!
Halk arasında “Drakula böceği” olarak bilinen Turunçgil Teke Böceği, Karadeniz’de yayılışını sürdürüyor. Trabzon’da kontrol altına alınmaya çalışılan zararlı, son olarak Rize’nin Fındıklı ilçesinde de tespit edildi. Bölgede karantina tedbirleri uygulanırken uzmanlar, tek bir larvanın bile fındık dalını öldürebileceği uyarısında bulunuyor.
Anavatanı Uzak Doğu olan ve Türkiye’ye ithal süs bitkileriyle giriş yaptığı değerlendirilen Turunçgil Teke Böceği, Karadeniz’in en önemli tarımsal ürünü fındığı tehdit etmeye devam ediyor. Halk arasında “Drakula böceği” adıyla bilinen zararlı, ağaçları içeriden kemirerek kurumasına neden oluyor.
NASIL ZARAR VERİYOR?
Böcek, yumurtalarını ağacın kök kısmına yakın alt gövdelerine bırakıyor. Yumurtalardan çıkan larvalar, kambiyum, öz odun ve diri odun tabakalarında oval galeriler açarak su ve besin iletimini engelliyor. Bu durum dalların kurumasına, verimin düşmesine ve ilerleyen dönemde ağacın tamamen kaybedilmesine yol açabiliyor.Uzmanlara göre tek bir larva bile fındık dalını öldürmeye yetiyor. Bir ocakta yalnızca bir erginin bıraktığı yumurtalar ise tüm ocağı kurutabiliyor. Bu özelliğiyle kahverengi kokarca gibi meyveye zarar veren türlerden daha tehlikeli kabul ediliyor.
RİZEDE DE GÖRÜLDÜ!
Trabzon’da yıllardır sürdürülen mücadeleyle yayılışı önemli ölçüde kontrol altına alınan böcek, son olarak Rize’nin Fındıklı ilçesinde tespit edildi. Bu gelişme üzerine bölgede karantina tedbirleri devreye alındı. Tarım ve Orman Bakanlığı koordinesindeki ekipler, inceleme ve mücadele çalışmalarını sürdürüyor.Yetkililer, üreticilerden fındık bahçelerinde gövdelerde yuvarlak delikler, ağaç diplerinde talaş birikintisi veya nedeni bilinmeyen kurumalar fark etmeleri halinde durumu derhal il ve ilçe tarım müdürlüklerine bildirmelerini istedi.
UZMANDAN KRİTİK UYARI
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Orman Fakültesi Orman Entomolojisi ve Koruma Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi İsmet Harman, böceğin yayılışı ve tehlikesi hakkında şu bilgileri verdi:“Ana vatanı Çin, Japonya ve Kore’dir. 2000’li yıllarda Avrupa’ya bitki materyalleriyle giriş yaptı. Ülkemizde ilk kez 2014’te İstanbul Şile’de tespit edildi. Şu anda İstanbul, Antalya, Sakarya, Bartın, Diyarbakır, Trabzon ve son olarak Rize’de görülüyor. Trabzon’da 2016’da Esiroğlu’nda ortaya çıktıktan sonra çevredeki fındık bahçelerinde yoğun zarar verdi.Avrupa’da ve ülkemizde 87 cinse ait 180’den fazla bitki türünde zarar yaptığı biliniyor. Fındığın yanı sıra akçaağaç, kavak, at kestanesi, çınar, kiraz gibi birçok ağaç ve süs bitkisini etkiliyor. Özellikle Samsun, Trabzon ve Rize’de fındık alanlarını tercih etmesi dikkat çekiyor.”
Harman, mücadelenin en kesin yolunun eradikasyon olduğunu vurguladı:“Türün tespit edildiği alanda ağacın kökle birlikte tamamen çıkarılması, yonga haline getirilerek yakılması gerekiyor. ‘Yakacak odun olarak kullanırım’ diye bekletmek çok tehlikelidir. Halkın bir yerden başka yere fidan taşımaması ve görüldüğü bölgelerden fidan almaması büyük önem taşıyor.”
Ergin böcekler haziran sonu ile ağustos sonu arasında görülebiliyor. 1,5-4 cm boyunda, parlak siyah renkli, beyaz lekeli ve uzun antenli olan tür, özellikle kök ve alt gövde kısmındaki 1 TL büyüklüğündeki çıkış deliklerinden de tanınabiliyor.Ordu, Giresun, Trabzon ve Rize gibi fındık üretiminin yoğun olduğu illerde hızlı ve kararlı mücadele çağrısı yapan uzmanlar, bilinçli üretici tavrının yayılmayı durdurmada kritik rol oynadığını belirtiyor.