YÖK Başkanı Özvar’dan 'Kontenjan' kararı! Üniversitelerde yeni dönem: Hangi bölümlere kaç kişi alınacak?

YÖK Başkanı Erol Özvar, YÖK Konferans Salonu'nda düzenlenen "Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yükseköğretim Meclisi İstişare Toplantısı"na katıldı.

Yükseköğretim sisteminin Türkiye'nin orta ve uzun vadeli kalkınma hedeflerini, beşeri sermaye stratejisini ve küresel rekabet gücünü doğrudan etkileyen stratejik bir alan olduğuna işaret eden Özvar, bu nedenle üniversite kontenjanlarına ilişkin her kararın çok boyutlu, veriye dayalı ve ileriye dönük bakış açısıyla ele alındığını söyledi.

Kontenjan planlamalarını yaparken titiz ve detaylı bir süreç yürüttüklerini, bu konuda meslek kuruluşlarının, sektör temsilcilerinin ve sivil toplum kuruluşlarının görüşlerine önem verdiklerini vurgulayan Özvar, şunları kaydetti:

"Meslek örgütlerinden gelen geri bildirimler, sahadaki istihdam koşullarını, mesleklerin dönüşüm hızını ve mezunların karşılaştığı gerçek sorunları doğrudan yansıtması bakımından bizim için fevkalade kıymetlidir. Hangi alanlarda insan kaynağı ihtiyacının arttığını, hangi mesleklerde doygunluğa ulaşıldığını ve hangi alanların gelecekte stratejik önem kazanacağını sürekli olarak analiz etmekteyiz. Kontenjan politikalarımızın temelinde işte bu kapsamlı değerlendirmeler yer almaktadır."

EĞİTİM FAKÜLTELERİNDE KONTENJANI EN FAZLA AZALAN FEN BİLGİSİ OLDU

Özvar, son yıllarda hem kamu hem de vakıf üniversitelerinde önemli yapısal kararlar aldıklarını, bunlardan ilkinin ikinci öğretim programlarının tamamen kapatılması olduğunu hatırlattı.

Mezunların istihdam imkanlarında giderek daralan bazı programların kontenjanlarında da kademeli şekilde azaltmaya gittiklerini belirten Özvar, şunları ifade etti:

"2023-2025 döneminde toplam kontenjan 1 milyon 90 bin 14'ten 843 bin 547'ye düşürülmüştür. Yani toplam 246 bin 467 kontenjan azaltılmıştır. Oransal olarak gerçekleşen düşüş yüzde 23'tür. Bu kontenjanların 107 bin 552'si ikinci öğretim kontenjanlarıdır. 2023-2025 döneminde toplam 462 lisans programından 197'sinin kontenjanları düşürülmüştür. Bu lisans programlarında kontenjan sayısı toplamda 117 bin 606 azalmıştır. En fazla kontenjan düşüşü gerçekleşen lisans programlarının başında öğretmenliğe kaynak teşkil eden programlar yer almaktadır. Türk Dili ve Edebiyatı kontenjanları 12 bin 15'ten 3 bin 680'e, Tarih kontenjanları 10 bin 658'den 3 bin 646'ya tenkisada gidilmiştir.

Eğitim fakültesi programları arasında, fen bilgisi öğretmenliği kontenjanı 2 bin 864'ten 1219'a düşürülmüş ve kontenjanı en fazla azalan program bu program olmuştur.

İlköğretim matematik öğretmenliği kontenjanları 4 bin 18'den 2 bin 698'e, İngilizce öğretmenliği 5 bin 60'tan 3 bin 437'ye, beden eğitimi ve spor öğretmenliği 3 bin 697'den 2 bin 560'a, okul öncesi öğretmenliği 5 bin 152'den 3 bin 476'ya, rehberlik ve psikolojik danışmanlık 5 bin 741'den 3 bin 498'e düşürülmüştür."

Çocuk gelişimi, felsefe, sosyoloji, tarih ve Türk dili edebiyatı açıköğretim lisans programlarına "ikinci üniversite" kapsamında kayıt için 35 yaş üzeri olma şartı getirildiğini anımsatan Özvar, eğitim fakültesi programlarında, öğretmenliğe kaynak teşkil eden diğer programların kontenjanlarının belirlenmesinde Milli Eğitim Bakanlığının kamudaki ve özel sektördeki öğretmen planlamasının dikkate alındığını vurguladı.

TIP FAKÜLTELERİNİN KONTENJANLARI KORUNDU 

YÖK Başkanı Özvar, hukuk fakültesi kontenjanlarında son yıllarda önemli düzenlemelerin hayata geçirildiğini, 2023-2025 yılları arasında devlet ve vakıf üniversitelerinde kontenjanların 15 bin 313'ten 9 bin 821'e düşürüldüğünü belirtti.

Devlet üniversitelerinde hukuk fakültesi kontenjanlarındaki azalmanın 4 bin 955, vakıf üniversitelerinde ise 537 olarak gerçekleştirildiğini aktaran Özvar, hukuk programları kontenjanlarında benzer bir azalmanın bu yıl da vakıf üniversitelerinde uygulanacağını söyledi.

BESLENME VE DİYETETİK BÖLÜMÜNDE DEV AZALMA

Sağlık programlarında beslenme ve diyetetik programının en fazla kontenjanı düşürülen program olduğunu dile getiren Özvar, bu programın kontenjanının 6 bin 922'den 4 bin 24'e indiğini kaydetti.

Özvar, 2023-2025 yılları arasında eczacılık programında kontenjanın 4 bin 512'den 3 bin 416'ya düştüğünü hatırlatarak, "Diş Hekimliği programlarında kontenjan 9 bin 127'den 7 bin 81'e düşmüştür ve bu yüzde 22 oranında bir düşüşü temsil etmektedir. DUS ile girilen uzmanlık dallarıyla aynı adı taşıyan yükseklisans ve doktora programlarına öğrenci alımını durdurmuş vaziyetteyiz. DUS ile girilen uzmanlık dallarıyla aynı adı taşıyan programlar dışında diğer lisansüstü programlara ilgili mevzuat doğrultusunda üniversitelerin talebi, YÖK'ün planlaması ile öğrenci alınabilecektir." dedi.

FTR VE HEMŞİRELİK BÖLÜMÜNDE DE AZALIŞ SÜRDÜRÜLDÜ

Fizyoterapi ve rehabilitasyon programlarının kontenjanının 6 bin 761'den 5 bin 826'ya, hemşirelik programlarının kontenjanının ise 18 bin 465'ten 17 bin 36'ya düşürüldüğünü ifade eden Özvar, tıp fakültelerinin kontenjanlarının ise bu dönemde muhafaza edildiğini bildirdi.

YAPAY ZEKA MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMININ KONTENJANI ARTIRILDI 

Özvar, 2023-2025 yılları arasında mühendislik fakültelerinin kontenjanlarında da önemli bir azaltmaya gidildiğini anımsattı.

Son iki yılda kurulan veya ivme kazanan programlara ilişkin Özvar, şu bilgileri paylaştı:

"Yapay zeka mühendisliği yüzde 63, siber güvenlik mühendisliği gibi mühendislik programları ile harita mühendisliği yüzde 23, gemi ve deniz teknolojisi mühendisliği yüzde 19, jeoloji mühendisliği yüzde 8, nanoteknoloji mühendisliği yüzde 81, gemi makineleri işletme mühendisliği yüzde 4, otomotiv mühendisliği yüzde 4, uçak mühendisliği yüzde 3, deniz ulaştırma işletme mühendisliği yüzde 9, endüstriyel tasarım mühendisliği yüzde 32, malzeme ve nanoteknoloji mühendisliği yüzde 49, orman endüstrisi mühendisliği yüzde 16, gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisliği yüzde 8, metalurji ve malzeme mühendisliği yüzde 3, su ürünleri mühendisliği yüzde 2 gibi mühendislik programlarında değişen oranlarda kontenjanlar artırılmıştır."

SOSYAL, İLETİŞİM, İKTİSADİ VE İDARİ  BİLİMLERDE DE AZALIŞ SAĞLANDI

Özvar, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinde yer alan programların kontenjan düzenlemelerinden önemli ölçüde etkilendiğine işaret ederek, uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi ve kamu yönetimi, iktisat ve ekonomi, işletme ve maliye programlarının kontenjanlarının düşürüldüğünü söyledi.

İLAHİYAT FAKÜLTESİ KONTENJANINDA 5 BİNLİK DÜŞÜŞ

2023-2025 yıllarında ilahiyat fakültesi kontenjanlarının 15 bin 795'ten 10 bin 859'a indirildiğini aktaran Özvar, gazetecilik, şehir ve bölge planlama, radyo, televizyon ve sinema, sosyal hizmet, mimarlık, iç mimarlık ve psikoloji programlarının da kontenjanlarının düşürüldüğünü kaydetti.

"AÇIKÖĞRETİM KONTENJANLARI 166 BİN 203'TEN 98 BİN 436'YA DÜŞÜRÜLMÜŞTÜR"

YÖK Başkanı Özvar, 2023-2025 döneminde 312 önlisans programından 131'inin kontenjanlarının düşürüldüğünü, bu önlisans programlarında kontenjan sayısının toplam 125 bin 24 azaltıldığını dile getirdi.

Özvar, şunları ifade etti:

"Önümüzdeki dönemde, işgücü piyasasında karşılığı zayıflayan başta olmak üzere, birçok önlisans programının kontenjanları düşürülerek başta uygulamalı programlar olmak üzere yeni mesleklere yönelik programlara kontenjan vermeye devam edeceğiz. Son yıllarda yaptığımız düzenlemelerle açıköğretim kontenjanları da 166 bin 203'ten 98 bin 436'ya düşürülmüştür. 2020 yılında toplam yükseköğretim öğrencileri içinde açıköğretimin oranı yüzde 54 iken, 2025 yılı itibarıyla bu oran yüzde 40'a çekilmiştir. Bu oranın 5 yıl içerisinde yüzde 30'un altına düşürülmesi hedeflenmektedir. Açıköğretimi, yükseköğretim çağındaki gençlerden ziyade yetişkin eğitimi ve hayat boyu öğrenme amacına hizmet edecek şekilde yapılandırmakta olduğumuzu paylaşmayı arzu ederim."

"BU YIL KONTENJAN AZALTIMINA DEVAM EDİLECEK"

Kontenjanları azaltılan programlardan bir kısmı üniversite adayları tarafından yüksek talep görmeye devam etse de mezun sayıları ile istihdam imkanları arasındaki dengenin mutlaka gözetilmesi gerektiğini vurgulayan Özvar, "Bu vesileyle 2026 yılında bazı programlarda değişen oranlarda kontenjan azaltımına devam edeceğimizi paylaşmak isterim." diye konuştu.

İŞTE TEKER TEKER KONTENJAN LİSTESİ VE DETAYLAR...

Öğretmenlik ve Eğitim Programları (En Sert Düşüşler)
Eğitim fakültelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'nın projeksiyonları dikkate alınarak ciddi bir kontenjan daralmasına gidildi:

Fen Bilgisi Öğretmenliği: 2 bin 864 olan kontenjan 1219'a düşürüldü. (En fazla kontenjanı azalan eğitim programı oldu.)
Türk Dili ve Edebiyatı: 12 bin 15 olan kontenjan 3 bin 680'e düşürüldü.
Tarih: 10 bin 658 olan kontenjan 3 bin 646'ya düşürüldü.
İngilizce Öğretmenliği: 5 bin 60 olan kontenjan 3 bin 437'ye düşürüldü.
Okul Öncesi Öğretmenliği: 5 bin 152 olan kontenjan 3 bin 476'ya düşürüldü.
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık: 5 bin 741 olan kontenjan 3 bin 498'e düşürüldü.
İlköğretim Matematik Öğretmenliği: 4 bin 18 olan kontenjan 2 bin 698'e düşürüldü.
Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği: 3 bin 697 olan kontenjan 2 bin 560'a düşürüldü.

Hukuk ve İlahiyat Programları
Hukukta kaliteyi artırmak ve ilahiyatta ihtiyacı dengelemek amacıyla şu adımlar atıldı:

Hukuk Fakülteleri: Toplam kontenjan 15 bin 313'ten 9 bin 821'e indirildi. (Bu düşüşün 4 bin 955'i devlet, 537'si vakıf üniversitelerinden yapıldı.)
İlahiyat Fakülteleri: 15 bin 795 olan kontenjan 10 bin 859'a indirildi.

Sağlık Programları
Tıp fakültesi hariç, sağlık alanındaki diğer tüm branşlarda "tenkisat" (indirim) uygulandı:

Beslenme ve Diyetetik: 6 bin 922 olan kontenjan 4 bin 24'e düşürüldü. (Sağlıkta en çok azalan bölüm.)
Diş Hekimliği: 9 bin 127 olan kontenjan 7 bin 81'e düşürüldü. (%22 oranında azalma.)
Eczacılık: 4 bin 512 olan kontenjan 3 bin 416'ya düşürüldü.
Hemşirelik: 18 bin 465 olan kontenjan 17 bin 36'ya düşürüldü.
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon: 6 bin 761 olan kontenjan 5 bin 826'ya düşürüldü.
Tıp Fakülteleri: Mevcut kontenjanları aynen korundu, herhangi bir azalma yapılmadı.

Açıköğretim ve Önlisans Programları
Açıköğretimin toplam yükseköğretimdeki oranı %54'ten %40'a çekildi:

Açıköğretim Toplam: 166 bin 203 olan kontenjan 98 bin 436'ya düşürüldü.
Önlisans Programları: 312 programdan 131'inde kısıtlamaya gidilerek toplam 125 bin 24 kontenjan azaltıldı.

Artırılan Mühendislik ve Teknoloji Programları
YÖK, istihdamın daraldığı alanlardan kestiği kontenjanları şu stratejik bölümlere aktardı:

Nanoteknoloji Mühendisliği: %81 Artış
Yapay Zeka Mühendisliği: %63 Artış
Malzeme ve Nanoteknoloji Mühendisliği: %49 Artış
Endüstriyel Tasarım Mühendisliği: %32 Artış
Harita Mühendisliği: %23 Artış
Gemi ve Deniz Teknolojisi Mühendisliği: %19 Artış
Orman Endüstrisi Mühendisliği: %16 Artış
Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği: %9 Artış
Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği: %8 Artış
Jeoloji Mühendisliği: %8 Artış
Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği: %4 Artış
Otomotiv Mühendisliği: %4 Artış
Metalurji ve Malzeme Mühendisliği: %3 Artış
Uçak Mühendisliği: %3 Artış
Su Ürünleri Mühendisliği: %2 Artış