Emekliye yeni zam hesabı! 20.000 TL maaş alanlar dikkat

Emekli vatandaşlarımız artık zam meselesinde temmuz ayına odaklandı. Temmuz ayından ciddi bir iyileştirme yapılması bekleniyor. 

Yeni yılın başlamasıyla birlikte milyonlarca emeklinin maaş artış oranları kesinlik kazandı. SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylıklarına yüzde 12,19 oranında zam yapılırken, memur ve memur emeklilerinin maaşları yüzde 18,60 artırıldı.  

 Kök aylığı düşük seviyede bulunan yaklaşık 5 milyon SSK ve Bağ-Kur emeklisinin geliri ise memurlara uygulanan zam oranına eşitlenerek yükseltildi.  

Bu düzenleme sonrasında en düşük memur emeklisi aylığı 27 bin 889 liraya, en düşük SSK ve Bağ-Kur emekli maaşı da 20 bin TL'ye çıktı. 

Hisselerine göre aylık alan dul ve yetimlerin maaşları da yine 20 bin TL üzerinden hesaplanmaya başlandı.  

Zamlı ödemelerini alan başlayan emekliler başta olmak üzere SGK'dan maaş alan dul-yetimler dahil 17 milyon kişi bir yandan bayram ikramiyelerinde yapılması muhtemel artışa odaklanırken, diğer yandan ise hükümetin önümüzdeki süreçte hayata geçireceği yeni düzenlemelere odaklanmış durumda. 

Sabah Gazetesi yazarı Faruk Erdem'in yazısına göre Türkiye'de emekli sayısı 130'dan fazla ülkenin nüfusunu geçmiş durumda.

SGK'dan maaş alan emekli, dul-yetim aylığı gibi dosyaların sayısı 17 milyona dayandı. 

Hükümet emekli maaş sistemi ile ilgili değişiklikler için düğmeye bastı. Kurulan komisyon çalışmalarına başladı.   

Mevcut uygulamada emekli aylıkları üç farklı döneme göre hesaplanıyor. 

Buna göre 1999 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası çalışma süreleri ayrı ayrı değerlendiriliyor ve ardından ortaya çıkan tutarlar birleştiriliyor. 

Her dönem için farklı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve katsayılar esas alındığından, 1999 öncesinde daha uzun süre çalışmış olanlar maaş hesabında daha avantajlı konuma geçiyor. 

AYLIK HESAPLAMASINDA HANGİ KRİTERLER KULLANILIYOR?

Sigortalının çalışırken ödediği primler (SPEK: Sosyal Güvenlik Prime Esas kazanç)

Üç dönem için aylık bağlama oranları (ABO)

Önceki yılın güncelleme katsayısı

Önceki yılın enflasyon oranı

Önceki yıl büyümenin yüzde 30'u 

 İçinde bulunulan yılın enflasyon artışları

Aylık bağlama sistemindeki karma yapının sadeleşmesi.

Enflasyon artışlarının yeniden düzenlenmesi. Zam oranları arasındaki farkları giderilmesi.

Bozulan aktüeryal dengenin yeniden sağlanması.

Sistemde kalma nın emekli aylığı açısından daha cazip hale getirilmesi.

Buradaki sıkıntılar maaş hesaplama sisteminden çıkıyor. Karmaşık üçlü yapı farklı uygulanan ABO emekliler arasındaki maaş dengesini de bozuyor.

Öncelikle sistemin sadeleşmesi gerekiyor.

Üçlü yapı yerine tek bir hesaplama formülü olmalı. 

Çalışırken yatırılan primlere göre yapılacak hesaplamada herkes için sabit bir Aylık Bağlama Oranı (ABO) kullanılmalı.   

Emekli maaşları her yıl ocak ve temmuz aylarında artıyor. SSK ve Bağ-Kur emeklileri 6 aylık enflasyon kadar artış alırken, memur emeklileri toplu sözleşmeye giriyor. Dolayısıyla iki kesim arasında artış oranları farklılaşıyor.

Emeklilerin maaş artışları için yeni bir formül getirilebilir.

Bu noktada tüm emekliler toplu sözleşmeye girebilir. 

Ya da 6 aylık enflasyon kadar yapılan artışlar yerine her ay bir önceki ayın enflasyonu kadar yapılacak artış yapılabilir. 

Bu durum emekli aylıklarındaki erimeyi önleyeceği gibi, refah payı gibi tartışmaları ortadan kaldıracaktır.

Güncelleme katsayısında kullanılan parametreler (enflasyon, büyüme) değişken olduğu için her yıl bu farklılık ortaya çıkıyor. 

Her yıl çalışanlar arasında 'emekli maaşları düşüyor' gibi yanlış bir algı oluşturuluyor

Bu sorunun çözümü için sabit bir güncelleme katsayısı belirlenebilir. Eğer katsayı bir rakamda sabitlenirse yıllar arasındaki farklılık da ortadan kalkar. Böylece her yıl emeklilik tarihi ile ilgili tartışmalar da ortadan kalkar.

2019 yılından bu yana uygulanan taban maaş, düşük aylık alan emekliler açısından büyük avantaj oluşturdu. Çalışma hayatı kısa sürmüş, kısmi emekli olmuş, malulen emekli olmuş ya da asgari ücretten prim yatırmış birçok sigortalının emekli maaşı düşük kalmıştı. 

Bu emeklilere Hazine'den yapılan destek ile taban maaş şeklinde daha yüksek aylıklar ödeniyor. Ancak burada sorun taban maaşın hemen üstündeki aylıklarda yaşanıyor. Örneğin maaşı 15 bin lira olan 3600 günden emekli bir vatandaş 20 bin lira alırken 6-7 bin gün çalışmış birisi 22 bin lira alıyor. 

Taban maaş uygulaması kaldırılarak kök maaşlara yapılacak kademeli bir seyyanen artış bundan sonra ortaya çıkacak tartışmaları bitirecektir. Ya da taban maaş uygulaması devam ederken hemen üstünde kalan aylıklara kademeli artış yapılabilir.