Dünya için korkunç tarih verildi, uyarısı da hemen peşine yapıldı! Ölümler 4,7 kat artacak! Türkiye tehlikede ilk sırada

Bilim insanları iklim değişikliğiyle mücadele konusunda daha fazla gecikme nedeniyle insan sağlığına yönelik tehditlerin ciddi boyutlara ulaşabileceği uyarısını yaptı. Küresel sıcaklık artışının 2050'ye kadar devam etmesi halinde dünyada sıcaklığa bağlı ölümlerin 4,7 kat artma riski bulunuyor.

114 UZMAN ARAŞTIRMA YAPIYOR

University College London öncülüğünde bu yıl sekizincisi yayımlanan Lancet Sağlık ve İklim Değişikliği Geri Sayım 2023 Raporu, Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Meteoroloji Örgütü dahil olmak üzere farklı bölgelerden 52 araştırma kurumu ve Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşundan 114 uzmanın katkısıyla hazırlandı.

SON RAPORDAN 47 GÖSTERGE İNCELENDİ

Bu yıl 30 Kasım-12 Aralık tarihlerinde Birleşik Arap Emirlikleri'nin ev sahipliğinde Dubai'de düzenlenecek BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28. Taraflar Konferansı (COP28) öncesi yayımlanan raporda, iklim değişikliği ve sağlık arasındaki ilişki 47 göstergede incelendi.

2100'E KADAR 2,7 DERECE ARTABİLİR

Rapora göre, mevcut politikalar kapsamında küresel sıcaklığın sanayi öncesi dönemdeki seviyesine kıyasla 2100'e kadar 2,7 derece artma riski bulunuyor.

İNSAN FAALİYETLERİNDEN KAYNAKLI ARTIŞ YAŞANIYOR

Geçen yıl bir birey ortalama 86 gün boyunca sağlığı tehdit eden yüksek sıcaklıklara maruz kalırken, bu sıcaklıkların yüzde 60'ının insan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliği nedeniyle meydana gelme olasılığının iki kat arttığı hesaplandı.

SICAKLIĞA BAĞLI ÖLÜMLER YÜZDE 85 YÜKSELDİ

65 yaş üstü kişilerde sıcaklığa bağlı ölümler, 2013-2022 döneminde 1991-2000 yıllarına kıyasla yüzde 85 yükseldi. İklim değişikliği nedeniyle sıcaklıklar değişmemiş olsaydı, bu artışın yüzde 38 seviyesinde olacağı tahmin edildi.

GIDA KRİZLERİ PATLAK VERDİ

Daha sık görülen sıcak hava dalgaları ve kuraklıklar nedeniyle, 2021'de 122 ülkede 127 milyon daha fazla insan orta ila şiddetli gıda güvensizliği yaşadı.

BULAŞICI HASTALIKLAR ARTTI

Lancet yazarları, değişen hava koşullarının yaşamı tehdit eden bulaşıcı hastalıkların yayılmasını hızlandırdığını tespit etti.

Bunun örneği olarak, denizlerdeki ısınma nedeniyle, insanlarda hastalık ve ölüme yol açan Vibrio bakterilerinin yayılması için uygun kıyı şeridi alanı 1982'den beri her yıl 329 kilometre arttı ve 1,4 milyar insan ishalli hastalıklar, yara enfeksiyonları ve sepsis riski yaşadı.

TÜRKİYE BÜYÜK TEHDİT ALTINDA

Vibrio bakterilerinin yayılmasına elverişli kıyı şeridinin her yıl 142 kilometre arttığı Avrupa'nın ve 3 tarafı denizlerle kaplı Türkiye'nin yüksek tehdit altında olduğu görüldü.

Sanayi öncesi ortalamaya göre 1,14 dereceyi ulaşan küresel sıcaklık artışı sağlık sistemleri üzerinde baskı oluştururken, geçen yılki aşırı hava olaylarından kaynaklı ekonomik kayıpların 264 milyar dolara ulaşacağı öngörüldü. Bu rakam 2010-2014'te hesaplanan ekonomik kayıplardan yüzde 23 daha yüksek.

ENERJİ SEKTÖRÜ EN BÜYÜK ETKEN

İklim değişikliğine yol açan sera gazı emisyonlarına tek başına en büyük katkıyı veren enerji sektörü kaynaklı emisyonlar geçen yıl yüzde 0,9 artarak 36,8 gigatona ulaştı.

ŞİRKETLER TEŞVİK EDİLİYOR

Fosil yakıt kullanımı hükümetlerin sektöre sağladığı teşviklerle sürerken, 2020'de küresel karbon emisyonlarının yüzde 93'ünden sorumlu 69 ülke fosil yakıtlara net 305 milyar dolar sübvansiyon sağladı. Bu rakam 26 ülkedeki ulusal sağlık harcamalarının yüzde 10'unu, 10 ülkede ise yüzde 50'sini aştı.

YENİLEBİLİR ENERJİYE YÜZDE 4'LÜK YATIRIM

Özel sektör bankaları 2017-2021 döneminde fosil yakıtlara 572 milyar dolar kredi sağladı, fosil yakıt şirketleri ise geçen yıl sermaye yatırımlarının sadece yüzde 4'ünü yenilenebilir enerjiye ayırdı.

2100 E KADAR DURUM ÇOK DAHA KÜTÜ HALE GELECEK

Küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşması halinde halk sağlığı açısından risklerin hızla artacağı öngörülürken, sıcaklıkların 2100'e kadar 2 dereceye yükselmesi halinde Lancet Geri Sayım raporunda izlenen 47 göstergenin daha da kötüleşeceği öngörülüyor.

2050'DE KAYIPLAR BAŞLAYACAK

Bu senaryoya göre sıcaklığa bağlı ölümlerin 2050'ye kadar yılda yüzde 370 ve sıcaklık nedeniyle kaybedilen potansiyel işgücü saatinin yüzde 50 artma riski bulunuyor.

GIDA KRİZİ 2041-2060 ARASI ETKİ EDECEK

Daha sık görülen sıcak hava dalgalarının 2041-2060 yılları arasında yaklaşık 525 milyon daha fazla insanın orta ila şiddetli gıda güvensizliği yaşamasına yol açma tehlikesi büyüyor.

Yükselen sıcaklıklarla, hayatı tehdit eden bulaşıcı hastalıkların da yüzyıl ortasına kadar daha fazla yayılacağından endişe ediliyor. Vibrio bakterileri için uygun kıyı şeridi uzunluğunun yüzde 17 ila yüzde 25 arasında artarak daha fazla vakaya yol açma, dang hummasının bulaşma potansiyelinin yüzde 37 daha yüksek olma riski bulunuyor.

İYİMSER YAKLAŞIMLAR DA VAR

Sıcaklık artışının sağlık ve toplumlar üzerindeki etkilerinin giderek artmasına rağmen Lancet yazarları, alınacak önlemler ve yapılacak iyileştirmelerle kayıpların azaltabileceği konusunda iyimser.

HAVA KALİTESİNİ İYİLEŞTİRMEK FARK YARATACAK

Bu kapsamda, doğrudan fosil yakıt kaynaklı dış ortam kirliliğine maruz kalmaktan kaynaklanan 1,9 milyon yaşam kaybının çoğunun hava kalitesindeki iyileştirmelerle önlenebileceği tahmin edilirken, adil ve merkezine sağlığı koyan bir iklim eylemi beraberinde birçok fırsatı da getiriyor.